Quy trình kỹ thuật phòng chống bệnh đốm nâu hại thanh long (Quy trình sửa đổi, bổ sung)

Ngày 24/11/2014, Cục Bảo vệ thực vật đã ban hành Quy trình kỹ thuật phòng chống bệnh đốm nâu hại thanh long (có sửa đổi bổ sung) thay thế quy trình tạm thời tại Công văn số 1448/BVTV-QLSVGHR ngày 9/7/2013, chúng tôi trân trọng giới thiệu quy trình đến quý độc giả.

I. Mục tiêu

Nhằm đưa ra các biện pháp kỹ thuật tạm thời phòng trừ bệnh đốm nâu hại thanh long, giảm tổn thất, góp phần bảo vệ và phát triển sản xuất cây thanh long theo hướng sản xuất an toàn, bền vững.

II. Phạm vi áp dụng

Quy trình kỹ thuật tạm thời quản lý bệnh đốm nâu gây hại cây thanh long được áp dụng trong hệ thống tổ chức chuyên ngành Bảo vệ, Kiểm dịch thực vật và các tổ chức, cá nhân có trồng cây thanh long trên lãnh thổ Việt Nam.

III. Nguyên nhân, triệu chứng và đặc điểm gây hại

 1. Nguyên nhân, cơ chế gây bệnh

Bệnh đốm nâu được ghi nhận đã, đang xuất hiện ở một số nước như Trung Quốc, Malaysia, Đài Loan. Ở Việt Nam, một số vườn thanh long tại các địa phương thuộc tỉnh Bình Thuận và Long An đã xuất hiện loại bệnh này, tuy mới xuất hiện nhưng bệnh có tốc độ lây lan nhanh và gây hại trên diện rộng. Bệnh đốm nâu hại thanh long do nấm Neoscytalidium dimidiatum (Penz) Crous & Slipper gây ra. Nấm thuộc Bộ Botryosphaeriales; Họ Botryosphaeriaceae. Bào tử nấm gây bệnh nẩy mầm trên bề mặt tiếp xúc rồi xâm nhập vào trong mô gây hoại tử, bệnh gây hại cả trên thân cành và quả thanh long.

Bệnh đốm nâu trên cành thanh long

Bệnh đốm nâu trên quả chín thanh long

2.Triệu chứng bệnh

- Trên thân cành: khi mới xuất hiện, triệu chứng ban đầu là các vết lõm màu trắng (nên một số nông dân còn gọi là bệnh đốm trắng,…), sau đó vết bệnh nổi lên thành những đốm tròn màu nâu như mắt cua. Trong điều kiện thuận lợi bệnh phát triển mạnh, các vết bệnh liên kết với nhau làm cho cành thanh long bị sần sùi, gây thối khô từng mảng.

- Trên quả: tương tự như trên thân cành, những đốm làm cho vỏ quả trở nên sần sùi thối khô từng mảng. Bệnh nặng có thể gây nám (rám) cả quả làm giảm giá trị thương phẩm nghiêm trọng.

3. Phương thức lây lan

Bệnh phát sinh phát triển và lây lan nhanh trong điều kiện thời tiết ẩm ướt, ẩm độ không khí cao, nhất là vào mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 11. Bệnh phát sinh gây hại nặng hơn trên những vườn thanh long bón nhiều phân đạm, sử dụng nhiều chất kích thích sinh trưởng. Bệnh đốm nâu cây thanh long lây lan chủ yếu qua các con đường:

- Qua hom giống, tàn dư cây bệnh và các sản phẩm của thanh long.

- Bào tử nấm phát tán, lây lan nhờ gió, dòng nước chảy và qua một số sinh vật (một số loài ốc sên, côn trùng).

IV. Biện pháp phòng chống

Để phòng chống bệnh đốm nâu hại thanh long hiệu quả phải áp dụng các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM).

4.1. Biện pháp canh tác

- Vệ sinh sạch cỏ dại, tiến hành tỉa cành cho vườn thông thoáng, sạch sẽ, không để vườn quá rậm rạp.

- Thường xuyên kiểm tra vườn, nhất là những vườn cận kề vườn bệnh và vườn um tùm, xanh tốt hoặc vào thời điểm ẩm độ không khí cao.

- Không tưới nước vào chiều tối vì sẽ tạo điều kiện ẩm độ cho bào tử nấm gây bệnh nảy mầm, gây hại. Không tưới phun trên tán cây.

- Loại bỏ những cành, quả bị bệnh, thu gom chôn lấp, rắc vôi bột tiêu hủy (không được bỏ cành bệnh, quả bệnh xuống nguồn nước hay vứt tại vườn).

- Bón phân cân đối, tránh bón thừa phân đạm và sử dụng nhiều lần chất kích thích sinh trưởng khi cây bị bệnh, Tăng cường bón lân, kali và phân hữu cơ hoai mục cũng như việc bổ sung thêm phân có hàm lượng canxi, magiê, silíc để tăng sức đề kháng cho cây.

4.2.Sử dụng giống sạch bệnh

- Tuyệt đối không được lấy giống, giâm chiết cành từ những khu vực bị bệnh hoặc không có nguồn gốc rõ ràng.

- Không vận chuyển cành, quả bị bệnh từ khu vực có bệnh sang khu vực khác.

4.3. Biện pháp hóa học

- Rắc vôi bột khử trùng trên mặt đất với liều lượng 1 - 2 tấn/ha.

- Khi phát hiện bệnh đốm nâu mới chớm xuất hiện có thể sử dụng thuốc BVTV để phòng trừ bệnh. Hiện nay trong Danh mục thuốc BVTV được phép sử dụng ở Việt Nam chưa có thuốc đăng ký phòng trừ bệnh đốm nâu hại thanh long nên tạm thời sử dụng các loại thuốc gốc đồng (Cuprous Oxide, Copper Hydroxide, Copper Sulfate) hoặc gốc Mancozeb để phun phòng trừ bệnh; sử dụng thuốc phải theo nguyên tắc 4 đúng và đảm bảo thời gian cách ly theo khuyến cáo trên bao bì.

V. Tổ chức thực hiện

Chi cục Bảo vệ thực vật các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có trách nhiệm tổ chức triển khai, hướng dẫn các tổ chức, cá nhân có trồng thanh long áp dụng các biện pháp kỹ thuật phòng chống bệnh đốm nâu. Trong quá trình thực hiện nếu có vấn đề phát sinh cần báo cáo kịp thời về Cục Bảo vệ thực vật để cùng phối hợp giải quyết.

Cục Bảo vệ thực vật 

Quy trình trồng rau cải bắp an toàn

NNVN giới thiệu quy trình kỹ thuật trồng cải bắp an toàn do Chi cục BVTV Hà Nội cung cấp.

Cải bắp là cây trồng chủ lực vụ đông tại Hà Nội

Các vùng rau an toàn của Hà Nội đang bước vào sản xuất vụ rau đông. Một trong những cây trồng chủ lực ở thời điểm này chính là cải bắp. NNVN giới thiệu quy trình kỹ thuật trồng cải bắp an toàn do Chi cục BVTV Hà Nội cung cấp.

Thời gian sinh trưởng của cải bắp từ 75 - 90 ngày nên thời vụ gieo trồng cải bắp vụ sớm bắt đầu từ tháng 7, chính vụ tháng 8, 9 và vụ muộn từ tháng 11 đến tháng 12.

Khi tiến hành trồng cải bắp cần lưu ý làm đất kỹ, luống đánh rộng 80 - 100 cm, rải phân đều trên mặt luống, đảo đều đất và phân, vét đất ở rãnh phủ lên mặt luống. Lượng phân bón lót cho 1 sào Bắc bộ từ 200 - 250 kg phân hữu cơ ủ hoai, 5 kg lân và 12 kg vôi bột. Đặc biệt lưu ý, đảm bảo thời gian cách ly với phân đạm urê ít nhất 30ngày trước khi thu hoạch.

Theo khuyến cáo của các kỹ sư trồng trọt và BVTV, đất phù hợp cho cải bắp là đất thịt nhẹ, cát pha, phù sa có thành phần cơ giới nhẹ, tơi xốp, giầu mùn và dinh dưỡng, pH từ 6,0 - 6,5. Nên làm đất kỹ, tơi nhỏ, dọn sạch cỏ và tàn dư thực vật rồi mới lên luống cao 25 - 30 cm, mặt luống rộng từ 1,1 - 1,2 m, bằng phẳng, dễ thoát nước để tránh ngập úng khi gặp mưa.

Lưu ý, cải bắp thường dễ nhiễm sâu bệnh vào lúc mới trồng, khi còn non như sâu tơ, sâu xanh bướm trắng, sâu khoang, sâu xám, bọ nhảy sọc cong, rệp, bệnh héo xanh... Riêng đối tượng rệp, bọ nhảy cần kiểm tra và xử lý triệt để, tránh lây lan và phát sinh mạnh ở giai đoạn sau.

Về phòng trừ sâu bệnh, Chi cục BVTV khuyến khích người trồng rau thực hiện các biện pháp canh tác, thủ công, sinh học. Đầu tiên, nên chọn đất luân canh với cây trồng khác rau họ hoa thập tự. Đối với các vùng không chuyên rau nên luân canh với cây lúa nước nhằm hạn chế nguồn sâu bệnh chuyển tiếp. Tưới phun mưa vào các buổi chiều tối có tác dụng rửa trôi bớt trứng, sâu non sâu tơ và hạn chế bướm sâu tơ đến đẻ trứng.

Bên cạnh đó, có thể dùng biện pháp thủ công như ngắt ổ trứng, bắt giết sâu non khi mật độ sâu thấp (áp dụng với sâu xám, sâu tơ, sâu xanh bướm trắng, sâu khoang); phát hiện và nhổ bỏ những cây bị bệnh đem tiêu huỷ. Sử dụng các loại bẫy pheromone để bắt trưởng thành sâu tơ trong suốt thời gian sinh trưởng của cây (cả vụ).

Trong trường hợp phải sử dụng thuốc BVTV nên ưu tiên các loại thuốc sinh học. Nếu mật độ sâu rất cao, thuốc sinh học không có khả năng khống chế sâu hại thì lựa chọn sử dụng thuốc hóa học ít độc, nhanh phân giải và đảm bảo đủ thời gian cách ly đối với từng loại thuốc theo hướng dẫn trên nhãn thuốc. Nên tìm hiểu kỹ các loại thuốc trước khi dùng và dùng các loại thuốc có hoạt chất nằm trong danh mục khuyến cáo của Cục BVTV và Chi cục BVTV Hà Nội.

Ngoài ra, đất trồng và nguồn nước tưới cải bắp cần đảm bảo không bị nhiễm kim loại nặng vượt quá ngưỡng tối đa cho phép, không chịu ảnh hưởng trực tiếp của các nguồn gây ô nhiễm như bãi rác, khu dân cư, nghĩa trang, bệnh viện... và phải xa nhà máy hóa chất ít nhất 2 km, xa đường quốc lộ ít nhất 50 m.

Khi cải bắp cuộn chặt và đủ độ lớn thu hoạch tỉa (cây lớn trước, cây bé sau). Chú ý chặt cao sát thân bắp để dễ thu hồi và xử lý gốc rau trên ruộng. Sau khi chặt cây, cần loại bỏ lá ngoài và lá xanh trên bắp, rửa sạch trước khi đóng gói đưa đi tiêu thụ.

Nguyễn Minh Công (Phó trưởng phòng Quản lý chất lượng, Chi cục BVTV Hà Nội)/ nongnghiep.vn

Quy trình kỹ thuật phòng chống rệp sáp bột hồng hại sắn (khoai mì)

Hiện nay, bệnh rệp sáp bột hồng đang gây hại nặng trên một số diện tích trồng sắn ở các tỉnh miền Trung, Tây Nguyên. Cục Bảo vệ thực vật đã ban hành tạm thời Quy trình kỹ thuật phòng chống rệp sáp bột hồng hại sắn. Trung tâm Khuyến nông Quốc gia trân trọng giới thiệu quy trình đến quý độc giả.

Rệp sống cộng sinh với kiến trên cây sắn

I. Đặc điểm hình thái, gây hại và phương thức phát tán

1. Đặc điểm hình thái

Rệp sáp bột hồng là Phenacoccus manihoti Matile-Ferrero (Pseudococcidae: He-miptera) đã gây hại nặng ở nhiều vùng trồng sắn lớn trên thế giới. Ở Việt Nam, trong vài năm gần đây rệp sáp bột hồng xâm nhập gây hại sắn ở một số tỉnh vùng miền Đông Nam Bộ. Đến nay, chúng đã xuất hiện ở một số tỉnh miền Trung và phía Bắc qua con đường vận chuyển hom giống.

Trứng rệp sáp bột hồng hình ô-van thuôn dài, lúc mới đẻ màu trong hơi vàng, sau chuyển thành màu vàng nhạt. Trứng dài 0,3 - 0,75mm, rộng 0,15- 0,3 mm. Trứng đơn nằm trong các túi trứng bao phủ kín bằng lông mịn và nằm ở điểm cuối phía sau của trưởng thành cái.

Rệp non hình ô-van, trải qua 3 tuổi, rệp tuổi 1 màu vàng nhạt có 6 đốt râu đầu, di chuyển nhanh nhẹn; các tuổi tiếp theo kích thước cơ thể tăng dần và khả năng di chuyển chậm dần. Rệp non đẫy sức dài 1,1 - 2,6 mm rộng 0,5 - 1,4 mm, râu đầu có 9 đốt.

Rệp trưởng thành cũng có dạng hình ô-van, màu hồng và bao phủ bởi lớp sáp bột màu trắng, mắt kép lồi, chân phát triển. Kích thước rệp trưởng thành dài 1,1- 2,6 mm, rộng 0,5 - 1,4 mm. Các đốt của cơ thể rệp sáp hồng rất rõ ràng. Xung quanh mép thân và phần cuối bụng mang các tua sáp trắng rất ngắn. Râu đầu thường có 9 đốt.

2. Phát sinh phát triển và gây hại

Ở điều kiện nhiệt độ môi trường khoảng 28⁰C, thời gian phát triển từ trứng đến trưởng thành đẻ trứng khoảng 33 ngày (vòng đời). Mỗi trưởng thành cái có thể đẻ 300 - 500 trứng.

Rệp sáp bột hồng hại sắn phát sinh, phát triển mạnh trong các tháng mùa khô và các tháng có lượng mưa thấp (<30 mm).

Rệp sáp bột hồng sống cộng sinh với một số loài kiến và có thể lây lan nhờ kiến. Cũng như một số loài rệp sáp giả khác, rệp sáp bột hồng có khả năng sinh sản đơn tính, trưởng thành cái không cần giao phối vẫn có thể đẻ trứng và trứng vẫn nở thành con.

Rệp sáp bột hồng tấn công đỉnh sinh trưởng của cây sắn, hút nhựa cây gây hiện tượng chùn ngọn. Ngọn chính bị gây hại dẫn đến cây sắn bị lùn. Trên lá, rệp bám ở mặt sau lá, gây hại làm các lá sắn bị xoăn, biến vàng. Bị nhiễm với mật độ cao, lá cây sắn khô giòn, có thể bị rụng toàn bộ lá, làm giảm năng suất củ sắn tới trên 80%.

Rệp sáp bột hồng tấn công đỉnh sinh trưởng của cây sắn, hút nhựa cây gây hiện tượng chùn ngọn

3. Cây ký chủ

Ngoài ký chủ chính là cây sắn, rệp sáp bột hồng còn được phát hiện thấy gây hại trên cây cao su, cây trạng nguyên, cây nam sâm, cói lác và cây bái chổi (bái nhọn).

4. Phương thức phát tán

Rệp sáp bột hồng có thể tồn tại trên tất cả các bộ phận của cây sắn (gốc, thân, lá, đỉnh sinh trưởng), rệp mới nở dễ dàng bị cuốn theo gió.

Rệp sáp bột hồng lây lan qua hom giống, phát tán nhờ gió, kiến, trôi theo nguồn nước, bám dính trên cơ thể động vật, người, công cụ lao động, phương tiện vận chuyển.

II. Biện pháp phòng chống

Rệp sáp bột hồng mới xuất hiện gây hại ở nước ta khoảng 2 năm trở lại đây nên chưa có các kết quả nghiên cứu đầy đủ về chúng. Tuy nhiên, để hạn chế tác hại của chúng, Cục Bảo vệ thực vật yêu cầu các Chi cục Bảo vệ thực vật tỉnh, thành phố có trồng sắn, thực hiện và chỉ đạo nông dân áp dụng các biện pháp phòng chống theo quan điểm quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) như sau:

- Thường xuyên điều tra các khu vực trồng sắn để phát hiện kịp thời và theo dõi diễn biến của rệp sáp bột hồng trên các ruộng sắn. Khoanh vùng diện tích sắn bị nhiễm và chỉ đạo thực hiện các biện pháp phòng chống phù hợp.

- Đối với những vùng rệp sáp bột hồng mới xâm nhập vào địa phương (các ổ dịch ban đầu), áp dụng biện pháp tiêu hủy, việc tiêu hủy thực hiện theo văn bản hướng dẫn tiêu hủy số 1235/BVTV-QLSVGHR, ngày 13/7/2012 của Cục Bảo vệ thực vật.

- Đối với những vùng bị rệp sáp bột hồng đã lây lan rộng cần áp dụng các biện pháp phòng trừ sau:

1. Biện pháp canh tác:

- Khi làm đất trồng sắn cần phải tiêu hủy triệt để tàn dư cây sắn, cây ký chủ phụ của rệp sáp bột hồng.

- Chọn hom giống không bị nhiễm rệp sáp bột hồng để trồng, phải xử lý hom giống trước khi trồng.

- Chăm sóc tốt để  cây sắn sinh trưởng phát triển nhanh, tăng sức chống chịu dịch hại.

- Trồng sắn với mật độ hợp lý: Đất tốt: khoảng cách hàng - hàng: 1,0 m; cây - cây: 0,8m (10.000 hom/ha); Đất trung bình: trồng khoảng cách 1,1 m x 0,8 m (11.000 hom/ha); Đất nghèo dinh dưỡng: trồng khoảng cách 1 m x 0,7 m (14.000 hom/ha).

- Bón phân đầy đủ, cân đối để cây sắn sinh trưởng phát triển khỏe mạnh tăng khả năng chống chịu rệp.

Bón lót 5 – 7 tấn phân chuồng hoặc từ 1,0 – 1,5 tấn phân hữu cơ vi sinh + 240 kg phân lân super + 500 – 1.000 kg vôi bột/ha để tăng năng suất và ổn định độ phì của đất. 

Bón thúc, lượng phân vô cơ thích hợp cho đất trồng sắn là: Đất tốt bón: 40N + 80 K2O (tương đương 90 kg đạm urê + 130 kg kaliclorua) cho 1 ha; Đất trung bình bón: 60N + 80 - 100 K2O (tương đương 135 kg đạm urê + 130 - 170 kg kaliclorua) cho 1 ha; Đất xấu bón: 80-120N + 80-120 K2O (tương đương 180 - 270 kg đạm urê + 130-200 kg kaliclorua) cho 1 ha.

- Thường xuyên vệ sinh ruộng sắn, diệt sạch cỏ dại, cây ký chủ phụ để không có nơi cư trú của rệp.

- Luân canh cây sắn với các cây trồng khác như: đậu, lúa nước, … để giảm nguy cơ xuất hiện gây hại của rệp sáp bột hồng.

2. Biện pháp sinh học

- Nhân nuôi và phóng thích ra đồng ruộng ong ký sinh Anagyrus lopezi De Santis hoặc Epidiocarsis lopezi De Santis để kiểm soát rệp sáp bột hồng hại sắn.

- Bảo vệ và lợi dụng các loài côn trùng bắt mồi ăn thịt trong tự nhiên như bọ rùa, bọ cánh gân, bọ xít đỏ, ... để kiểm soát rệp sáp bột hồng.

- Đánh giá, chọn những giống sắn kháng hoặc chống chịu rệp sáp bột hồng, đảm bảo năng suất và chất lượng để đưa vào trồng thay thế các giống sắn nhiễm.

3. Biện pháp hóa học

- Trước khi trồng phải xử lý hom giống bằng cách ngâm trong dung dịch nước thuốc 30 phút trước khi trồng. Sử dụng các thuốc trừ sâu có hoạt chất Thiamethoxam, Imidacloprid (pha 4 gram thuốc trong 20 lít nước) hoặc Dinotefuran (pha 40 gram trong 20 lít nước).

- Khi phát hiện rệp sáp bột hồng hại sắn trên đồng ruộng trong điều kiện thời tiết khô, nắng nóng, mật số thiên địch trên đồng ruộng thấp thì phải tổ chức phun trừ rệp sáp bột hồng trên diện tích sắn bị nhiễm và diện tích liền kề bao quanh trong phạm vi tối thiểu 30 mét bằng các thuốc trừ sâu gốc Thiamethoxam hàm lượng hoạt chất 350 g/l dạng thành phẩm SC; gốc Imidacloprid hàm lượng hoạt chất 25% W/W, dạng thành phẩm WP; gốc Nitenpiram hàm lượng hoạt chất 50% W/W, dạng thành phẩm WP; gốc Dinotefuran hàm lượng hoạt chất 20% W/W, dạng thành phẩm WP. Sử dụng theo nồng độ khuyến cáo và phun với lượng dung dịch nước thuốc đã pha là 600 lít/ha; Có thể phối hợp với dầu khoáng để tăng hiệu quả của thuốc; Phun thuốc hóa học phải theo nguyên tắc 4 đúng và đảm bảo thời gian cách ly theo khuyến cáo trên bao bì.

  Cục Bảo vệ thực vật 
                                                                 

Chăm hoa hướng dương bán tết

Hoa hướng dương là loài hoa trang trí ấn tượng, đặc biệt vào dịp tết nên được trồng ở nhiều nơi.

Đây còn là cây cho hạt ăn được hoặc chế biến dầu, nhiên liệu sinh học. Các giống hoa hướng dương có thời gian sinh trưởng từ 90 – 110 ngày, có giống ngắn chỉ 70 ngày.

Huớng dương rất dễ trồng, có thể trồng trên nhiều loại đất, bao gồm cả đất kém dinh dưỡng, chỉ cần thoát nước tốt. Nhưng cây phát triển tốt trên đất giàu dinh dưỡng và có tầng canh tác dày. Cây mọc yếu trên đất axit nặng hoặc đất bị úng nước. Đặc biệt là khi trồng lấy hạt, cây cần nhiều ánh sáng nên chọn ruộng có vị trí thích hợp mặc dù hướng dương có thể chịu bóng nhẹ.

Cây hướng dương chịu được đất có độ pH rộng từ 4,5 – 8,7; yêu cầu pH trung tính hoặc hơi kiềm (5 – 7) và có thể trồng trên đất đá vôi. Do có hệ thống rễ mạnh, chúng có thể trồng trong đất khô, có khả năng kháng hạn, ngoại trừ lúc ra hoa. Cây có thể chịu được lượng mưa hàng năm từ 200 – 4000mm, nhiệt độ trung bình dao động từ 6 - 28°C.

Khi cây trồng trong vùng lạnh, hạt có tỷ lệ dầu thực vật cao hơn. Cây có khuynh hướng làm kiệt đất nếu trồng thường xuyên trong một vùng, nên trồng xen với các loại rau màu khác. Tuy nhiên hoa hướng dướng mọc kém khi trồng xen với khoai tây nhưng mọc tốt khi trồng xen với dưa leo, bắp. Đặc biệt lưu ý hoa hướng dương lúc còn nhỏ rất hấp dẫn với ốc sên, cây con có thể bị hủy diệt hoàn toàn bới ốc sên gây hại.

Phân bón cho vườn hoa hướng dương 1.000m2 gồm: 1–2 tấn phân chuồng hữu cơ hoai mục, 10–15kg urê, 20–30kg lân và 15–20kg kali. Bón lót toàn bộ phân chuồng + phân lân + 30% phân đạm urê + 30% kali. Bón thúc lần 1lúc cây đã mọc cao 15 - 20cm, gồm 50% đạm urê + 20% kali, kết hợp với làm cỏ và vun gốc, lấp phân, tưới nước. Bón thúc lần 2 khi cây bắt đầu ra nụ hoa nhỏ với toàn bộ lượng phân còn lại, kết hợp vun gốc lấp phân và tưới nước.

Chú ý cây có thân mềm và bông lá nặng nên rất dễ đổ ngã, cần chống cây đỡ và không bón quá nhiều phân đạm làm cho cây yếu. Trường hợp bón cho cây trồng trong chậu thì chia lượng phân thật nhỏ chừng 5 – 10 gram cho mỗi chậu/lần bón.

Để cho cây không ngừng ra hoa nên tăng cường tưới phân loãng, 10 ngày tưới 1 lần. Đến mùa hè nóng cây bước vào ngủ nghỉ, nên đưa cây vào nhà bệ cây. Mùa thu là mùa ra hoa cần kết hợp tưới nước bón ít phân loãng.

TS Nguyễn Công Thành/ Dân Việt

Nhận diện loài sâu đục thân hại mía mới

Cục Bảo vệ thực vật (Bộ NNPTNT) cho biết đã xác định được loài sâu đục thân hại mía mới xuất hiện tại Tây Ninh trong thời gian gần đây, đó là loài sâu đục thân có tên khoa học Chilo tumidicostalis Hampson, thuộc họ phụ Crambidae, bộ Lepidoptera. Tên Việt Nam là sâu đục thân 4 vạch đầu nâu.

Loài sâu này mới xuất hiện ở nước ta nhưng là loài đã gây hại khá phổ biến ở Thái Lan, Myanmar, Bangladesh, Ấn Độ...

Bà con nông dân có thể nhận diện triệu chứng gây hại của loài sâu này khi phân sâu non hiện diện nhiều trên thân cây mía, giống như mạt cưa gần các lỗ đục, gặp ẩm độ cao sẽ đóng thành từng cục và hóa đen rất dễ quan sát.

Trong trường hợp gây hại nghiêm trọng, sâu non đục xuyên qua nhiều lóng, toàn bộ phần mô bên trong vỏ thân mía bị ăn ở dạng vòng nhẫn, do đó phần thân trên vòng đục dễ bị gãy gập khi gió tác động.

Do có nhiều cá thể sâu non gây hại trong một thân cây mía nên chúng thường đục từ 6 - 10 lỗ đục nhỏ (lỗ vũ hóa) trên 1 lóng cây mía, tạo điều kiện cho ngài thoát ra và bay đi phát tán. Sâu non có đầu màu nâu vàng đến sẫm, các chấm trên cơ thể to, màu xám mờ.

Chúng thường theo nhau bò xuống bẹ lá và tập trung đục vào trong lóng mía của chính lá đó để gây hại (khác với loài 4 vạch cũ thường đục ăn nhu mô lá non, để lại triệu chứng lá lốm đốm trắng rất điển hình).

Sâu non có tính gây hại tập thể, nhiều con cùng gây hại trên 1 cây, chúng ăn hết phần thịt lóng, chỉ chừa lại phần vỏ thân và trong vòng 2 – 3 tuần, sâu làm cho cây bị chết khô rất nhanh, sau đó bị gãy, đổ và chết rụi. Theo báo cáo của Sở NNPTNT Tây Ninh, hiện đã có gần 1.700/20.984ha mía nguyên liệu vụ 2014 - 2015 của tỉnh bị nhiễm sâu đục thân (chủ yếu là loài sâu đục thân mía 4 vạch mới).

Đối với các lô ruộng bị hại nặng với tỷ lệ lóng bị hại trên 10% và sâu đã phát tán đều trên khắp lô ruộng, bà con cần sử dụng các loại thuốc trừ sâu có chứa hoạt chất Deltamethrin, Cypermethrin hoặc Chlorantraniliprole để phun vào sáng sớm hoặc chiều mát, phun tập trung vào từng ổ dịch sâu (cây mía bị chết khô ngọn, cây có nhiều lỗ sâu đục).

Minh Huệ (Dân Việt)

Tưới nước, bón phân đúng cách

Không nên hòa lân supe với một lượng lớn để tưới thúc vào gốc cho rau màu sẽ làm bó chặt bộ rễ cây, oxy không lưu thông được, cây sẽ nhanh bị thối hỏng rễ và chết. 

Nông dân Hải Dương tưới thúc phân bón cho hành vụ đông

Hiện là thời điểm chăm sóc rau màu vụ đông. Thực tế vẫn còn nhiều nông dân chưa biết cách chăm bón nên rau màu bị thối lá, rễ... dẫn đến chết cây. Xin lưu ý một số biện pháp tưới nước, bón phân đúng kỹ thuật.

- Tưới nước dưỡng ẩm cho cây: Nước là một yếu tố không thể thiếu trong đời sống của mỗi cây trồng. Tùy từng giai đoạn phát triển khác nhau mà nhu cầu cây trồng cần nhiều hay ít nước. Tuy nhiên, độ ẩm đồng ruộng mà cây rau màu luôn cần ở mức từ 75 - 80%.

Do đó để rau màu phát triển được thuận lợi nông dân cần chú ý dưỡng ẩm cho cây liên tục nhất là thời kỳ phát triển thân lá, ra hoa đậu quả và nuôi quả. Đất luống rau cần ẩm nhưng không ướt (đất nắm trong tay vẫn còn nguyên hình dạng nhưng không có nước rỉ ra kẽ tay).

Mặt khác, việc cung cấp nước cho cây trồng qua phương pháp tưới ngấm là tốt nhất trong SX đại trà: Nước được dẫn vào các dõng luống sao cho mức nước dõng bằng 1/3 hoặc 1/2 chiều cao luống tùy từng giai đoạn phát triển của cây sao cho thích hợp.

Để nước ngấm dần vào luống rau trong vòng từ 2 - 3 giờ sau đó tháo kiệt nước trong ruộng.

Chú ý:

+ Để giảm thiểu lượng cây chết do ngập úng khi gặp mưa lớn người trồng rau màu lúc làm đất lên luống cần chú ý san phẳng bề mặt ruộng cũng như lên luống cao đều nhau và mặt luống bằng phẳng. Dõng luống luôn phải được nạo vét khơi thông để tránh nước đọng. Đầu dõng luống cần được nạo vét thấp hơn dõng trong ruộng.

+ Trong trường hợp nước không đủ để tưới ngấm, có thể dùng bát, gáo té hoặc múc nước tưới cây.

Không nên hòa lân supe với một lượng lớn để tưới thúc vào gốc cho rau màu sẽ làm bó chặt bộ rễ cây, oxy không lưu thông được, cây sẽ nhanh bị thối hỏng rễ và chết. Nếu thấy hiện tượng cây bị vàng lá, nghẹt rễ tốt nhất nên xới xáo nhẹ mặt luống lúc khô ráo nếu có thể và sử dụng các loại phân bón lá tổng hợp hoặc phân siêu ra rễ để thúc cho rau theo nồng độ và liều lượng khuyến cáo trên bao bì.

Việc làm này dẫn đến thân lá cây trồng bị dính, đọng nước nên cần tưới vào chiều sớm để cây về đêm được khô nước trên thân lá sẽ giảm thiểu tỷ lệ cây bị bệnh. Mặt khác, khi tưới cần khéo léo đổ hoặc té nước vào giữa hai hàng cây, hạn chế tối đa thân lá cây trồng dính nước.

- Tưới thúc phân bón cho cây: Một số cây trồng có mật độ dày không thể bón thúc bằng biện pháp vùi thì việc hòa phân bón với nước thành dung dịch để tưới cho rau là cần thiết. Song, nếu làm không đúng kỹ thuật có thể vô tình làm cây bị bệnh và chết.

Bởi người trồng rau có thói quen cứ nhằm gốc cây mà tưới. Việc làm này không những gây chết sót cây con mà còn gây thối hỏng bộ rễ cây trưởng thành do thu hút, tạo điều kiện cho vi sinh vật gây bệnh (nấm và vi khuẩn) phát sinh phát triển nhiều vì giàu đạm.

Tình trạng cây trồng bị chết rũ sau khi bón phân thúc đã xảy ra khi nông dân không biết lại cứ tiếp tục tưới đạm xuống gốc lần nữa.

Hơn nữa, việc cung cấp dinh dưỡng cho cây theo cách trên sẽ làm cây trồng khó có thể hấp thu dinh dưỡng sau khi bón. Lý do, vì bộ phận hút nước và dinh dưỡng của cây là đầu chót rễ chứ không phải trong gốc cây trồng. Cho nên cần phải tưới phân vào vị trí giữa các hàng cây hoặc cách gốc cây theo mức chiều dài của rễ.

Chú ý: Cây rau màu có thể bị chết do sót đạm nhất là thời kỳ cây con. Khi tưới thúc urê và kali cho cây trồng ngoài cách như trên, không nên lạm dụng đạm mà hòa với nồng độ quá cao.

Lượng urê thích hợp nhất cho rau màu thông thường từ 0,5 - 1 kg/sào/lần tưới. Đây cũng là lượng đạm khuyến cáo để cây rau được an toàn sau khi bón urê trong quy trình VietGAP.

Trần Thị Liên/ nongnghiep.vn

Trồng hoa thược dược đón Tết

Đã có thời, hoa thược dược coi như một trong những loại hoa đẹp nhất để bày trong dịp tết.

Có lẽ, nhất là lay-ơn thì nhì là thược dược! Nhưng khi hoa lily xuất hiện, nó chiếm dần vị trí của hoa thược dược. Vào tết, nhà nào cũng đi mua hoa lily. Vì vậy, dân ta đổ xô đi trồng hoa lily. Nhiều nhà thu được bạc tỷ nhờ loại hoa này.

Trồng hoa thược dược dễ, lại cho hiệu quả kinh tế cao. I.T

Thế nhưng, nếu để ý bà con sẽ thấy, năm vừa qua, những người sành chơi hoa ở thành phố lại đi tìm hoa thược dược. Họ thích màu sắc tươi tắn và phong phú ở loại hoa này. 

Tết năm trước, thược dược bán rất chạy. Chỉ tiếc rằng, quá ít người có hoa để bán. Tôi đi vòng khắp chợ hoa ở Nhật Tân nên thấy rõ điều đó. Vì vậy, muốn bà con mình quan tâm thêm tới việc trồng thược dược. 

Viện Nghiên cứu Rau quả mới đưa ra loại hoa thược dược lùn. Đây lại là một tin mừng. Loại hoa này chỉ cao độ30-40cm là đã cho hoa. Hoa của nó cũng to và cho ta đủ loại màu sắc. 

Ta biết rằng, các cành hoa thược dược cắt ra chỉ tươi được 5-7 ngày là tàn. Có khi chỉ 4 ngày là hoa đã héo. Nhưng nếu ta trồng giống thược dược lùn, ta có thể để nó nguyên trong chậu. 

Ta bày chậu trong nhà hoặc đặt ngay lên bàn. Cây trong chậu có thể đeo hoa tới cả tháng. Như vậy, dùng hoa thược dược lùn ta sẽ có hoa trong suốt dịp tết. Đây là điểm ưu việt của giống hoa này. Nếu ai muốn có hoa thược dược lùn bán trong dịp tết thì ngay bây giờ đã phải liên hệ với Viện Nghiên cứu để mua giống (TS Đặng Văn Đông - ĐT: 0913.562.265). 

Cây đưa vào chậu thì ta có thể xếp quanh sân, dọc các lối đi, ven bờ ao và có thể để cả ở trên sân thượng. Ta chăm sóc cho chúng như ta chăm sóc ngoài đồng ruộng.

Thược dược cần khí hậu mát mẻ, nhiệt độ ưa thích từ 15-30 độ C. Nó rất cần độ ẩm cao nhưng lại không chịu được ngập úng. Nó cần được chiếu sáng đầy đủ nhưng tới khi sắp ra hoa thì cần điều kiện bớt sáng và có lạnh để phân hóa chồi hoa. 

Thược dược ra hoa sớm. Cây chỉ độ 50-60 ngày là cho hoa. Do đó, ai định trồng thược dược thì phải tính toán để có thể thu hoa đúng dịp tết. Thược dược có thể nhân giống bằng hạt, bằng củ hoặc bằng giâm cành. Cành thược dược đem giâm, nếu có hóa chất kích thích thì chỉ 5-7 ngày là đã bật rễ.

Trồng thược dược rất dễ. Tết này nên có nhiều hoa thược dược.

Chuyên gia Nguyễn Lân Hùng phụ trách Email: 1001cachlaman@gmail.com (Dân Việt)