Kỹ thuật trồng hoa Tiên Ông

Hoa dạ lan hương, còn gọi là hoa Tiên Ông, loài hoa được cho là mang an khang đến mọi nhà. 

Hoa dạ lan hương tao nhã, dễ trồng

Tên khoa học của hoa là Hyacinthus orientalis, thuộc lớp một lá mầm có hoa, trước đây được xếp vào họ Loa kèn (Liliaceae), mới được tách ra thành họ riêng Hyacinthaceae, thuộc bộ Măng tây (Asparagales). Xuất xứ của dạ lan hương từ vùng Địa Trung Hải. 

Hoa dạ lan hương là loài cây thân thảo sống lâu năm phát triển từ thân củ giả. Mỗi cây có thể có 1 - 2 cành hoa dáng vẻ tao nhã với những bông hoa hình chuông 5 cánh mọc liên tiếp và nối vòng quanh trên một trụ hoa tạo thành một hình tháp dài 20 - 25 cm, được ví như giáng tiên. 

Rễ mọc thành chùm quanh thân giả, nếu trồng trong bình thủy tinh có chứa nước (thủy canh) thì bộ rễ có màu trắng như cước, trông giống như bộ râu của tiên ông nên còn gọi là hoa Tiên Ông. 

Hoa thường nở về ban đêm và có hương thơm rất quyến rũ, nhìn lạ mắt, thích hợp để trang trí trên bàn phòng khách, phòng làm việc với nhiều màu sắc phong phú với các giống khác nhau như trắng, đỏ, hồng, vàng, tím, xanh… 

+ Xử lý củ giống: Hiện ở nước ta chưa SX được củ giống mà phải nhập nội từ Đài Loan (Trung Quốc) hoặc các nước khác từ vùng Địa Trung Hải. Củ giống cần được xử lý lạnh trước khi trồng mới có thể ra hoa to và đẹp. 

Thường thì người bán đã xử lý lạnh trước; nếu chưa được xử lý thì cho vào túi nilon màu đen để trong kho mát có nhiệt độ từ 2 - 8 độ C. Với số lượng ít có thể để trong tủ lạnh gia đình sẽ đạt được nhiệt độ tiêu chuẩn. 

+ Cách trồng: Nhiều người cho hay, ở Hà Nội mỗi năm hoa dạ lan hương chỉ nở một lần, vào dịp Tết Nguyên đán hoặc tháng 2 - 3 âm lịch tùy cách xử lý và điều kiện thời tiết nhưng hoa chơi được lâu tới 2 tháng mới tàn. 

Do đó thời vụ trồng thích hợp để có chơi hoa vào dịp tết là trồng từ giữa thánh 9 âm lịch vì thời gian từ trồng đến cây ra hoa mất khoảng 13 tuần. Có 2 cánh trồng là trồng trên đất và trong nước. 

- Trồng trên đất, trong chậu: Chuẩn bị giá thể bằng cách dùng loại đất phù sa ẩm, tơi xốp, thoát nước tốt trộn với cát (hoặc đá dăm, sỏi vụn, trấu) theo tỷ lệ: 1:1. 

Nếu trồng chậu thì cho giá thể tới gần ngang miệng chậu, dưới đáy cõ lỗ thoát nước. Trồng củ sâu 10 cm và cách nhau 7,5 cm, chỉ để phần chóp củ nổi trên bề mặt đất. Tùy theo kích thước chậu, mỗi chậu có thể trồng từ 1, 3hoặc 5 củ. 

Không cần dùng chất trồng giàu dinh dưỡng hay bón phân sau khi trồng. Cần làm rãnh thoát nước hoặc mái che mưa, tránh để cây bị ngập úng. Sau trồng khoảng 13 tuần (tùy giống và điều kiện lạnh) cây bắt đầu trỗ ngồng, ra hoa. 

Tùy theo nhu cầu của người mua mà nhổ cây cho vào bình thủy tinh (có chứa nước) hoặc trồng vào chậu để bán. 

- Trồng thủy canh: Đây là phương pháp trồng được nhiều người ưa thích vì cây sẽ cho bộ rễ thanh tao trông như bộ râu tóc bạc phơ của ông tiên, đối lập mạnh mẽ với màu sắc rực rỡ của cụm hoa ở phía trên. 

Nên sử dụng lọ thủy tinh trong suốt, phía trên thắt cổ chai để đặt củ giống cách mặt nước khoảng 1,5 cm để tránh gây ủng, thối. Trong khoảng thời gian đầu, khi bộ rễ còn non, chỉ nên đặt chậu cây ở nơi có ánh sáng vừa phải. Sau khi rễ đã cứng cáp thì chuyển đến nơi sáng hơn.. 

+ Chăm sóc: Hoa dạ lan hương không cần phải bón phân sau khi trồng, chỉ cần tưới vừa đủ ẩm cho trường hợp trồng trên đất hoặc trong chậu, với cách trồng thủy canh thì không cần tưới. 

Khi cây bắt đầu đâm chồi hoa nên đưa vào phòng lạnh 8 - 10 độ C để cây dễ đơm hoa, cho hoa đẹp và bền lâu. 

Sau khoảng 2 tuần thì cho ra ngoài, nhiệt độ khoảng 18 độ C là thích hợp cho việc ra rễ và phát triển hoa. Có thể điều khiển được hoa nở theo ý muốn bằng cách pha thêm nước ấm vào bình nếu muốn cho hoa nở sớm, ngược lại cho nước lạnh sẽ kìm hãm cho hoa nở muộn. 

+ Giữ giống cho vụ sau: Theo các kỹ sư trẻ của Học viện Nông nghiệp Việt Nam, hoa dạ lan hương cũng giống các giống hoa có nguồn gốc ôn đới như lily, tuy líp, thủy tiên… nông dân cũng có thể tự để giống cho vụ sau ở quy mô nhỏ. 

Khi thấy hoa chuyển màu, sắp tàn thì cắt bỏ cành hoa, đem trồng trên luống có mái che, bón thêm phân và tưới nước đủ ấm cho cây phát triển thêm một thời gian nữa. 

Khi cây đã rụng hết là thì ngừng tưới nước để đất khô, đào lấy củ, làm sạch đất cho củ vào túi nilon đen bảo quản trong kho mát, lượng nhỏ thì cho vào ngăn mát tủ lạnh cho tới vụ trồng sau (giữa tháng 9 âm lịch).

Nguyên Khê/ nongnghiep.vn

Phòng trị bệnh héo vàng cho quất cảnh

Kết quả phân tích mẫu đất và rễ của 5 mẫu cây quất bị héo vàng đều ghi nhận nấm Fusarium sp. ở tất cả các đĩa phân lập với tần suất xuất hiện từ 54,29 - 75,56%.

Triệu chứng điển hình của bệnh héo vàng trên quất cảnh

Theo phản ánh của Hội Nông dân phường Tứ Liên, quận Tây Hồ, Hà Nội, nhiều vườn quất cảnh bị héo vàng và chết khô gây thiệt hại rất lớn cho người dân. Ngay sau đó, Viện BVTV cử cán bộ đến hiện trường điều tra, lấy mẫu về phân tích. Kết quả cho thấy quất bị bệnh héo vàng gây hại. 

Triệu chứng: Ban đầu toàn cây lá hơi vàng, rũ xuống giống bị thiếu nước. Khi tưới nước và chăm sóc thì cây tươi trở lại. Sau vài ngày cây tiếp tục héo, lá vàng, khô, rụng lá và quả. Sau đó cây bị khô cành rồi chết. Phần rễ cây bị bệnh có lớp vỏ ngoài bị thối. Phần lõi gỗ ở trong bị biến màu vàng nâu, không phân rõ ranh giới giữa phần bệnh và phần khỏe. Tỷ lệ bệnh trên đồng ruộng từ 10-15%. 

Nguyên nhân: Kết quả phân tích mẫu đất và rễ của 5 mẫu cây quất bị héo vàng đều ghi nhận nấm Fusarium sp. ở tất cả các đĩa phân lập với tần suất xuất hiện từ 54,29 - 75,56%. Chưa ghi nhận được nấm Phytophthora ̣sp. ở các mẫu phân tích. 

Như vậy, tác nhân gây bệnh héo vàng trên cây quất cảnh là nấm Fusarium sp. Các nơi đất thấp làm cây bị ngập úng sau các đợt mưa to không được thoát nước kịp thời đã làm cho các rễ tơ bị tổn thương, tạo điều kiện cho nấm Fusarium sp. (có sẵn trong đất sau nhiều năm trồng quất liên tục) xâm nhập, phát triển và gây hại. 

Biện pháp phòng trị: 

- Đào mương, xẻ rãnh thoát nước tốt trong mùa mưa nhằm tránh ngập úng cục bộ trong vườn. Không trồng cây quá dày, tạo điều kiện thông thoáng, giảm độ ẩm trong vườn nhằm hạn chế sự phát sinh và lây lan của nấm bệnh. 

- Vệ sinh đồng ruộng: Thường xuyên thăm vườn, nhổ bỏ thu gom cây bị héo vàng, đưa ra khỏi vườn, tiêu hủy và xử lý đất bằng vôi bột với lượng 1-2 kg/gốc. 

- Biện pháp sinh học: Trộn chế phẩm sinh học Trichoderma với phân vi sinh, phân hữu cơ hoai mục để phòng trừ nấm gây bệnh trong đất. 

- Biện pháp hóa học: Sử dụng một số loại thuốc như Viben C 50WP, Bendazol 50WP, Aliette 80WP. Có thể sử dụng kết hợp với một số loại thuốc kích thích ra rễ tưới cho cây.

Công Hào/ nongnghiep.vn

Kỹ thuật canh mai nở đúng Tết

Để có cây mai nở đúng giao thừa, sáng mùng một tết do chính chúng ta chăm sóc thì còn gì thú vị hơn. Cần lưu ý những điểm chính sau đây: 

1. Bón phân đúng lúc, đúng loại. 

2. Tưới nước đúng thời gian: 

Cây trồng chậu: Mùa khô tưới 2 lần/ngày, mùa mưa mỗi ngày tưới 1 lần. Cây trồng đất: Mùa khô, ngày tưới 1 - 2lần, mùa mưa có thể 1 - 2 ngày tưới/lần. 

Ảnh minh họa

Cần lưu ý trong cả hai trường hợp khi mùa mưa sắp dứt, phải tưới đẫm nước mỗi ngày cho đến tháng 12 âm lịch mới giảm dần lượng nước tưới: 2 ngày tưới một lần chuẩn bị lặt lá mai. Cần lưu ý tưới nước đều vào cuối mùa mưa đến Tết Nguyên đán theo hướng dẫn, nếu đến giữa tháng 10- 11 bộ lá còn xanh là tốt nhất, nếu lá đã chuyển sang vàng, hoa nở lác đác cần hãm hoa lại bằng cách tăng nước tưới pha ít urê để cây đâm tược lá, chậm quá trình nở hoa. 

3. Xem nụ: Đến rằm tháng 8 âm lịch cây mai đã có nụ non nếu thấy ít nụ cần tăng cường bón thúc thêm một lần phân NPK 15-30-15 là 100 gr/gốc để mai có nụ nhiều hơn. 

4. Lảy lá: Thông thường ta lảy lá vào rằm tháng Chạp, tuy nhiên có thể lảy lá sớm hay trễ tuỳ thuộc vào: 

• Nụ lớn: Thường lảy lá vào 17,18,19 tháng Chạp. 

• Nụ nhỏ: Lảy lá vào 13 - 14 tháng Chạp. 

• Mai ghép nhiều cành như: 

Mai giảo: Lảy từ 10-13 tháng Chạp. 

Mai 24 cánh lảy từ 8-12 tháng Chạp. 

Mai 100 cánh lảy từ 6-10 tháng Chạp. 

• Tình trạng sức khoẻ của cây mai: Cây khoẻ lảy lá sớm, cây yếu lảy lá trễ và cắt bớt nụ hoa. 

• Thời tiết trở lạnh: Lảy lá sớm hơn 5-7 ngày hoặc tưới nước ấm 35-42 độ C, ngày 2 lần. 

• Thời tiết nóng: Lảy lá trễ hơn 1-3 ngày, sau khi lảy lá đến 23 tháng Chạp nếu thấy nụ mai tróc vỏ lụa nhiều, nở đúng tết, nếu chưa tróc vỏ lụa có thể: 

• Tưới nước vào buổi trưa . 

• Phun thuốc kích thích như: Aron 1-2% phun 2 lần, mỗi ngày 1 lần. Hoặc Dekamon 1% phun 3 lần, mỗi ngày 1lần 

Nếu đến 23 tháng Chạp nụ xanh, lớn, hoa nở sớm có thể dùng lòng trắng trứng vịt phun lên nụ để giữ hoa không nở, sau đó tưới nước rửa vào trưa 29 tháng Chạp. Cần lưu ý biện pháp này chỉ giúp cây chậm nở hoa 1-2 ngày nếu kéo dài cây sẽ bị rụng nụ.

KS Đỗ Hữu Gia/ nongnghiep.vn

Chăm hoa hướng dương bán tết

Hoa hướng dương là loài hoa trang trí ấn tượng, đặc biệt vào dịp tết nên được trồng ở nhiều nơi.

Đây còn là cây cho hạt ăn được hoặc chế biến dầu, nhiên liệu sinh học. Các giống hoa hướng dương có thời gian sinh trưởng từ 90 – 110 ngày, có giống ngắn chỉ 70 ngày.

Huớng dương rất dễ trồng, có thể trồng trên nhiều loại đất, bao gồm cả đất kém dinh dưỡng, chỉ cần thoát nước tốt. Nhưng cây phát triển tốt trên đất giàu dinh dưỡng và có tầng canh tác dày. Cây mọc yếu trên đất axit nặng hoặc đất bị úng nước. Đặc biệt là khi trồng lấy hạt, cây cần nhiều ánh sáng nên chọn ruộng có vị trí thích hợp mặc dù hướng dương có thể chịu bóng nhẹ.

Cây hướng dương chịu được đất có độ pH rộng từ 4,5 – 8,7; yêu cầu pH trung tính hoặc hơi kiềm (5 – 7) và có thể trồng trên đất đá vôi. Do có hệ thống rễ mạnh, chúng có thể trồng trong đất khô, có khả năng kháng hạn, ngoại trừ lúc ra hoa. Cây có thể chịu được lượng mưa hàng năm từ 200 – 4000mm, nhiệt độ trung bình dao động từ 6 - 28°C.

Khi cây trồng trong vùng lạnh, hạt có tỷ lệ dầu thực vật cao hơn. Cây có khuynh hướng làm kiệt đất nếu trồng thường xuyên trong một vùng, nên trồng xen với các loại rau màu khác. Tuy nhiên hoa hướng dướng mọc kém khi trồng xen với khoai tây nhưng mọc tốt khi trồng xen với dưa leo, bắp. Đặc biệt lưu ý hoa hướng dương lúc còn nhỏ rất hấp dẫn với ốc sên, cây con có thể bị hủy diệt hoàn toàn bới ốc sên gây hại.

Phân bón cho vườn hoa hướng dương 1.000m2 gồm: 1–2 tấn phân chuồng hữu cơ hoai mục, 10–15kg urê, 20–30kg lân và 15–20kg kali. Bón lót toàn bộ phân chuồng + phân lân + 30% phân đạm urê + 30% kali. Bón thúc lần 1lúc cây đã mọc cao 15 - 20cm, gồm 50% đạm urê + 20% kali, kết hợp với làm cỏ và vun gốc, lấp phân, tưới nước. Bón thúc lần 2 khi cây bắt đầu ra nụ hoa nhỏ với toàn bộ lượng phân còn lại, kết hợp vun gốc lấp phân và tưới nước.

Chú ý cây có thân mềm và bông lá nặng nên rất dễ đổ ngã, cần chống cây đỡ và không bón quá nhiều phân đạm làm cho cây yếu. Trường hợp bón cho cây trồng trong chậu thì chia lượng phân thật nhỏ chừng 5 – 10 gram cho mỗi chậu/lần bón.

Để cho cây không ngừng ra hoa nên tăng cường tưới phân loãng, 10 ngày tưới 1 lần. Đến mùa hè nóng cây bước vào ngủ nghỉ, nên đưa cây vào nhà bệ cây. Mùa thu là mùa ra hoa cần kết hợp tưới nước bón ít phân loãng.

TS Nguyễn Công Thành/ Dân Việt

Trồng hoa thược dược đón Tết

Đã có thời, hoa thược dược coi như một trong những loại hoa đẹp nhất để bày trong dịp tết.

Có lẽ, nhất là lay-ơn thì nhì là thược dược! Nhưng khi hoa lily xuất hiện, nó chiếm dần vị trí của hoa thược dược. Vào tết, nhà nào cũng đi mua hoa lily. Vì vậy, dân ta đổ xô đi trồng hoa lily. Nhiều nhà thu được bạc tỷ nhờ loại hoa này.

Trồng hoa thược dược dễ, lại cho hiệu quả kinh tế cao. I.T

Thế nhưng, nếu để ý bà con sẽ thấy, năm vừa qua, những người sành chơi hoa ở thành phố lại đi tìm hoa thược dược. Họ thích màu sắc tươi tắn và phong phú ở loại hoa này. 

Tết năm trước, thược dược bán rất chạy. Chỉ tiếc rằng, quá ít người có hoa để bán. Tôi đi vòng khắp chợ hoa ở Nhật Tân nên thấy rõ điều đó. Vì vậy, muốn bà con mình quan tâm thêm tới việc trồng thược dược. 

Viện Nghiên cứu Rau quả mới đưa ra loại hoa thược dược lùn. Đây lại là một tin mừng. Loại hoa này chỉ cao độ30-40cm là đã cho hoa. Hoa của nó cũng to và cho ta đủ loại màu sắc. 

Ta biết rằng, các cành hoa thược dược cắt ra chỉ tươi được 5-7 ngày là tàn. Có khi chỉ 4 ngày là hoa đã héo. Nhưng nếu ta trồng giống thược dược lùn, ta có thể để nó nguyên trong chậu. 

Ta bày chậu trong nhà hoặc đặt ngay lên bàn. Cây trong chậu có thể đeo hoa tới cả tháng. Như vậy, dùng hoa thược dược lùn ta sẽ có hoa trong suốt dịp tết. Đây là điểm ưu việt của giống hoa này. Nếu ai muốn có hoa thược dược lùn bán trong dịp tết thì ngay bây giờ đã phải liên hệ với Viện Nghiên cứu để mua giống (TS Đặng Văn Đông - ĐT: 0913.562.265). 

Cây đưa vào chậu thì ta có thể xếp quanh sân, dọc các lối đi, ven bờ ao và có thể để cả ở trên sân thượng. Ta chăm sóc cho chúng như ta chăm sóc ngoài đồng ruộng.

Thược dược cần khí hậu mát mẻ, nhiệt độ ưa thích từ 15-30 độ C. Nó rất cần độ ẩm cao nhưng lại không chịu được ngập úng. Nó cần được chiếu sáng đầy đủ nhưng tới khi sắp ra hoa thì cần điều kiện bớt sáng và có lạnh để phân hóa chồi hoa. 

Thược dược ra hoa sớm. Cây chỉ độ 50-60 ngày là cho hoa. Do đó, ai định trồng thược dược thì phải tính toán để có thể thu hoa đúng dịp tết. Thược dược có thể nhân giống bằng hạt, bằng củ hoặc bằng giâm cành. Cành thược dược đem giâm, nếu có hóa chất kích thích thì chỉ 5-7 ngày là đã bật rễ.

Trồng thược dược rất dễ. Tết này nên có nhiều hoa thược dược.

Chuyên gia Nguyễn Lân Hùng phụ trách Email: 1001cachlaman@gmail.com (Dân Việt)

Kỹ thuật trồng và chăm sóc hoa phong lan

Nếu trồng lan kinh doanh cần thiết kế khung giàn lan làm bằng sắt chắc chắn, đảm bảo bền để chống gió bão. Giàn che ánh sáng dùng lưới màu xám hay xanh đen.

Giàn đặt chậu làm bằng sắt, giàn treo làm bằng tầm vông hay sắt ống nước. Xung quanh vườn cần dựng hàng rào chắn chắc chắn hay rào bằng lưới B40. Thiết kế hàng trồng theo hướng Bắc Nam để vuông góc với dường đi của ánh nắng.

Các chậu lan cần chọn cùng cỡ kích thước, cùng giống, cùng độ tuổi, bố trí theo từng khu vực để dễ chăm sóc. Nước tưới phải sạch, có rãnh nước dưới dàn lan để tạo khí hậu mát cho vườn lan.

Nếu trồng lan để chơi trên lan can, mái hiên, sân thượng cần chú ý rằng tiểu khí hậu các nơi này thường bị khô nóng do ảnh hưởng của các kết cấu bê tông, mái tole… xung quanh. Cần đặt thêm các chậu cảnh khác như cau, mai chiếu thuỷ, nguyệt quế… để giảm bớt ảnh hưởng của các yếu tố này. Cần che bớt ánh sáng mặt trời, tránh ánh nắng chiếu toàn bộ, nhất là vào buổi chiều.

1. Chọn giống

Loài thích hợp cho trồng lan kinh doanh là Dendrobium, Phalaenopsis, Oncidium, Vanda, Cattleya… đây là những loài ra hoa khỏe, đẹp và bền cây, cho thu hoạch liên tục

Nếu trồng lan để chơi, giải trí nên trồng Dendrobium, Vũ nữ, Hồ điệp; đây là những loài dễ chăm sóc và ra hoa. Có thể nhân giống bằng nuôi cấy mô hay tách mầm. Điều kiện môi trường nuôi cấy mô phong lan với nhiệt độ 22-27oC, cường độ ánh sáng thích hợp, pH từ 5-5,7. Khử trùng mô bằng Starner 20 WP cấy bằng Clorox hoặc Hipocloritcalci, bổ sung các chất điều hòa sinh trưởng.

Có thể tách mầm từ các chậu lan lớn, mỗi phần để 2-3 nhánh. Dùng dao sắc khử trùng bằng cồn, vết cắt cần gọn, sau cắt bôi vôi vào vết cắt cho nhanh lành sẹo.

2. Chuẩn bị giá thể và chậu

Có thể lấy than gỗ, xơ dừa, vỏ lạc làm giá để trồng lan. Than gỗ nung cần chặt khúc, kích thước 1 x 2 x 3cm, than phải ngâm, rửa sạch, phơi khô. Xơ dừa xé cho tơi ngâm khoảng 1 tuần cho bớt tanin và mặn, phơi khô. Mụn dừa cũng cần rửa sạch phơi khô. Vỏ dừa chặt khúc 1 x 2 x 3 cm xử lý bằng nước vôi 5%. Chậu trồng bằng nhựa hay đất nung, kích cỡ tuỳ loại và độ tuổi.

3. Kỹ thuật chuyển chậu

Nếu dùng lan cấy mô thì khi lan mô đạt khoảng 4cm cần chuyển ra ngoài. Cây mô rửa sạch để trên miếng lưới hay rổ kê trên chậu nước để giữ mát cho cây con. Giai đoạn trồng chung trên giàn lấy xơ dừa bó xung quanh cây lan cấy mô, dùng dây thun cuốn lại rồi đặt lên giàn. Sau khi trồng trên giàn được 6-7 tháng thì chuyển sang chậu nhỏ. Khoảng 6 tháng thì chuyển sang chậu lớn.

Sau mỗi lần chuyển chậu khoảng một tuần mới được bón phân. Việc thay đổi chậu còn tùy kích cỡ của cây, mức độ thối, hư mục rêu bám… Nếu trồng lan để chơi, lan lâu ngày ra hoa ít cần dỡ lan ra khỏi chậu, cắt bớt các rễ già và quá dài, chuyển sang chậu mới, thay giá thể mới, lan sẽ sinh trưởng tốt và ra hoa trở lại.

4. Chăm sóc lan

Lan là cây trồng dễ chăm sóc nếu chúng ta đảm bảo được các điều kiện thuận lợi cho lan phát triển. Các yếu tố quan trọng nhất đối với lan là ánh sáng, nước tưới, độ ẩm, chậu hay giá thể và dinh dưỡng.

+ Chiếu sáng:

Mật độ chiếu sáng ảnh hưởng rất lớn tới quá trình sinh trưởng, phát triển và ra hoa của lan. Thiếu nắng cây lan vươn cao nhưng nhỏ và ốm yếu, lá màu xanh tối, dễ bị sâu bệnh tấn công, cây ít nảy chồi, khó ra hoa, hoa nhỏ và ngắn màu sắc không tươi, hoa nhanh tàn. Thừa nắng lan thấp cây, lá vàng có vết nhăn và khô, mép lá có xu hướng cụp vào, dễ ra hoa sớm khi cây còn nhỏ nên hoa ngắn, nhỏ, cây kém phát triển. Nếu nắng gắt quá lá sẽ bị cháy, khô dần rồi chết.

Lan có yêu cầu khác nhau về mức độ chiếu sáng tùy theo loài lan và tuổi cây. Lan Hồ điệp (Phalaenopsis) ít chịu nắng nhất, có thể chịu được 30% nắng, lan Cattleya chịu được 50% nắng, lan Dendrobium hay Vanda lá hẹp chịu được 70% nắng, trong khi lan Vanda lá dài và Bò cạp chịu được tới 100% nắng.

Lan con từ 0-12 tháng đang trong giai đoạn tăng trưởng thân lá chỉ cần chiếu sáng 50%, lan nhỡ từ12-18 tháng cần chiếu sáng tới 70% và thời điểm kích thích ra hoa có thể cho chiếu sáng nhiều hơn, thậm chí bỏ dàn che để chiếu sáng tự nhiên. Hướng chiếu sáng cũng rất quan trọng đối với lan.

Lan đặt ở hướng Đông nhận ánh nắng buổi sáng sẽ tốt hơn nhiều so với lan đặt ở hướng Tây nhận ánh nắng buổi chiều. Chính vì vậy nếu trồng lan trên sân thượng hay ban công ở phía Tây lan kém phát triển và ít hoa. Khi trồng lan cần bố trí hàng theo hướng Bắc– Nam để cây nhận được ánh sáng phân bố đầy đủ nhất.

+ Phân bón:

Dinh dưỡng đóng vai trò rất quan trọng đối với lan. Khi lan đầy đủ dinh dưỡng cây tươi tốt, ra nhiều hoa, hoa to đẹp, bền trong khi thiếu dinh dưỡng lan còi cọc, kém phát triển, không hoặc ít có hoa. Lan cần 13 chất dinh dưỡng khoáng, thuộc các nhóm đa, trung và vi lượng: Dinh dưỡng đa lượng gồm Đạm (N), Lân (P) và Kali (K). Dinh dưỡng trung lượng gồm Lưu huỳnh (S), Magiê (Mg) và Canxi (Ca). Dinh dưỡng vi lượng gồm Sắt (Fe), Kẽm (Zn), Đồng (Cu), Mangan (Mn), Bo (B), Molypđen (Mo) và Clo (Cl).

Thiếu đạm, cây còi cọc, ít ra lá, ra chồi mới, lá dần chuyển vàng theo qui luật lá già trước, lá non sau, rễ mọc ra nhiều nhưng cằn cỗi, cây khó ra hoa.

Thừa đạm, thân lá xanh mướt nhưng mềm yếu, dễ đổ ngã và sâu bệnh, đầu rễ chuyển xám đen, cây khó ra hoa.

Thiếu lân, cây còi cọc, lá nhỏ, ngắn, chuyển xanh đậm, rễ không trắng sáng mà chuyển màu xám đen, không ra hoa.

Thừa lân cây thấp, lá dày, ra hoa sớm nhưng hoa ngắn, nhỏ và xấu, cây mất sức rất nhanh sau ra hoa và khó phục hồi. Thừa lân thường dẫn đến thiếu Kẽm, Sắt và Mangan.

Thiếu kali, cây kém phát triển, lá già vàng dần từ hai mép lá và chóp lá sau lan dần vào trong, lá đôi khi bị xoắn lại, cây mềm yếu dễ bị sâu bệnh tấn công, cây chậm ra hoa, hoa nhỏ, màu không sắc tươi và dễ bị dập nát.

Thừa kali, thân lá không mỡ màng, lá nhỏ. Thừa kali dễ dẫn đến thiếu magiê và can xi.

Thiếu lưu huỳnh, lá non chuyển vàng nhạt, cây còi cọc, kém phát triển, sinh trưởng của chồi bị hạn chế, số hoa giảm

Thiếu magiê, thân lá èo uột, xuất hiện dải màu vàng ở phần thịt của các lá già trong khi hai bên gân chính vẫn còn xanh do diệp lục tố hình thành không đầy đủ, cây dễ bị sâu bệnh và khó nở hoa.

Thiếu canxi, cây kém phát triển, rễ nhỏ và ngắn, thân mềm, lá nhỏ, cây yếu dễ bị đổ ngã và sâu bệnh tấn công

Thiếu kẽm, xuất hiện các đốm nhỏ rải rác hay các vệt sọc màu vàng nhạt chủ yếu trên các lá đã trưởng thành, các lá non trở nên ngắn, hẹp và mọc sít nhau, các đốt mắt ngọn ngắn lại, cây thấp, rất khó ra hoa.

Thiếu đồng, xuất hiện các đốm màu vàng và quăn phiến lá, đầu lá chuyển trắng, số hoa hình thành ít bị hạn chế, cây yếu dễ bị nấm tấn công.

Thiếu sắt, các lá non chuyển úa vàng sau trở nên trắng nhợt, cây còi cọc, ít hoa và dễ bị sâu bệnh tấn công.

Thiếu mangan, úa vàng giữa các gân của lá non, đặc trưng bởi sự xuất hiện các đốm vàng và hoại tử, các đốm này xuất hiện từ cuống lá non sau lan ra cả lá, cây còi cọc, chậm phát triển.

Thiếu bo, lá dày, đôi khi bị cong lên và dòn, cây còi cọc, dễ bị chết khô đỉnh sinh trưởng, rễ còi cọc số nụ ít, hoa dễ bị bị rụng, không thơm và nhanh tàn.

Thiếu molypden, xuất hiện đốm vàng ở giữa các gân của những lá dưới, nếu thiếu nặng, các đốm này lan rộng và khô, mép lá cũng khô dần, cây kém phát triển.

Thiếu clo, xuất hiện các vệt úa vàng trên các lá trưởng thành sau chuyển màu đồng thau, cây còi cọc, kém phát triển.

Lan rất cần phân bón nhưng không chịu được nồng độ dinh dưỡng cao, vì vậy bón phân cho lan phải thực hiện thường xuyên và tốt nhất là bằng cách phun qua lá. Phân bón cho lan phải chứa đầy đủ các chất dinh dưỡng đa, trung và vi lượng với thành phần và tỷ lệ phù hợp với từng thời kỳ sinh trưởng và phát triển của cây. Nguyên tắc chung là lan trong thời kỳ sinh trưởng thân lá mạnh cần đạm cao, lân và kali thấp, trước khi ra hoa cần lân và kali cao, đạm thấp trong khi lan nở hoa cần kali cao, lân và đạm thấp hơn.

Phân bón thích hợp cho các thời kỳ này là Đầu Trâu 501, 701 và 901, đây là loại phân có đầy đủ và cân đối đa, trung, vi lượng và các chất điều hòa sinh trưởng. Nồng độ và liều lượng phun tùy thuộc tuổi và thời kỳ phát triển như sau:

+ Lan mới trồng 0-6 tháng hoặc lan mới ra chồi non sau cắt hoa: Phun phân bón lá Đầu Trâu 501 (30-15-10) nồng độ 500 ppm (0,5 g/lít). Giai đoạn trước 3 tháng phun định kỳ 3 ngày/lần, từ 3-6tháng định kỳ 7 ngày/lần.

+ Lan mới trồng 6-12 tháng hay lan cũ có chồi mới đang phát triển mạnh: Phun phân bón lá Đầu Trâu 501 (30-15-10) nồng độ 2.000 ppm (2g/lít), định kỳ 7 ngày/lần.

+ Lan mới trồng 12-18 tháng hay lan cũ có chồi đã thành thục chuẩn bị ra hoa: Phun phân bón lá Đầu Trâu 701 (10-30-20) nồng độ 3.000 ppm (3g/lít), định kỳ 7 ngày/lần. Giai đoạn này cần giảm nước tưới và bỏ bớt mật độ giàn che để năng mức độ chiếu sáng nhằm kích thích ra hoa.

+ Khi vòi hoa xuất hiện: Phun phân bón lá Đầu Trâu 901 (15-20-25) nồng độ 2.000 ppm (2g/lít) nhằm thúc hoa nở to, đẹp, giữ hoa lâu tàn.

+ Tưới nước: Lan rất cần nước cho quá trình sinh trưởng phát triển. Nếu thiếu nước cây sẽ khô héo, giả hành teo lại, lá rụng nhưng không chết, nụ có thể trước khi nở hoa. Thừa nước, cây dễ bị thối đọt nhất là với các giống lan có lá đứng mọc sít nhau. Quá nhiều nước rễ có rong rêu và nấm bệnh phát triển mạnh. Nước tưới cho lan không quá mặn, phèn và clor dưới ngưỡng cho phép, pH 5,6. Chỉ tưới nước đủ ẩm, nên tưới vào sáng sớm hay chiều mát, tránh tưới buổi trưa khi trời đang nắng nóng. Sau những trận mưa bất thường, nhất là mưa đầu mùa cần tưới lại ngay để rửa bớt các chất cặn đọng lại trên thân lá.

+ Phòng trừ sâu bệnh: Lan là cây cũng dễ bị sâu bệnh, nhất là trong điều kiện chăm sóc kém, điều kiện môi trường không thuận lợi. Tùy theo từng loại sâu bệnh mà dùng các loại thuốc thích hợp. Liều lượng và nồng độ phun cần theo đúng hướng dẫn trên bao bì sản phẩm.

Nếu lan bị các loại sâu hại thân lá có thể dùng các thuốc chứa hoạt chất Fenitrothion, Trichlorfon như Ofatox 400EC, hoạt chất Cartap như Patox 95SP hay Captafon, Captan hoặc Actara 25WG. Lan bị rệp sáp, rệp trắng, rầy mềm dùng Supracid 40ED/ND, Suprathion 40EC, Bitox 40EC hay Ofatox 400EC. Lan bị nấm, vi khuẩn hay virus gây nên tình trạng cháy lá từng đám, vết cháy lan tròn dần, bệnh thối rễ dùng Zinep, Starner 20 WP hay Benomyl.

5. Thu hoạch và bảo quản

Hoa cắt cánh ngâm trong dung dịch khoảng 15 phút, giúp hoa lâu héo, sau đó bọc lại bằng giấy báo.

Theo rauhoaquavietnam/ Dân Việt