Phân lân 'trị' đất phèn

Ở ĐBSCL, theo Tổng cục Quản lý ruộng đất, nhóm đất phèn chiếm tới hơn 88%diện tích đất phèn trong cả nước (2.140.306ha) và chiếm 41% diện tích đất ở ĐBSCL.

Nhóm đất phèn phân bố tập trung ở các vùng: Tứ giác Long Xuyên – Hà Tiên (Kiên Giang, An Giang, Cần Thơ), vùng trũng Đồng Tháp Mười (Long An, Tiền Giang, Đồng Tháp), vùng bán đảo Cà Mau (TP.Cần Thơ, Hậu Giang, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau),...

Ở vùng đất nhiễm phèn nên tăng cường bón phân lân và vôi để hạ phèn.

Đất trồng lúa bị phèn ảnh hưởng sự sinh trưởng cây lúa, phát triển về mặt vật lý, sinh học và hóa học. Những gốc ruộng hoặc chỗ trũng nếu mặt nước có váng màu đỏ thì đó là đất nhiễm phèn sắt (nông dân còn gọi là phèn nóng). Những ruộng nước trong xanh thấy rõ đáy ruộng, đất có màu xám, cỏ ít mọc và chỉ có cỏ chỉ hoặc cỏ năn mọc thì biểu hiện đất có nhiều phèn nhôm (còn gọi là phèn lạnh). 

Những triệu chứng lúa bị ngộ độc phèn như: Lá lúa bị vàng và cháy khô ở chóp lá, bẹ lá có màu vàng, ở dưới gốc lúa cũng bị ngả vàng. Cây lúa lùn hơn bình thường nhưng không đồng đều, phát triển chồi kém làm cho ruộng bị thưa. Lúc trổ bông lúa nếu phèn nặng thì bông bị lép nhiều. Rễ lúa có màu vàng nâu và sờ thấy nhám chứ không mềm và trơn như bình thường.

Có thể cải thiện đất phèn để sản xuất lúa hiệu quả hơn bằng cách quản lý nước hợp lý để ngăn chặn quá trình oxy hóa tầng sinh phèn pyrit bằng cách duy trì mực nước trên các lớp pyrite. Kết hợp áp dụng các vật chất vôi và hữu cơ ở liều lượng và thời gian thích hợp, cũng như bón phân thích hợp. Ngoài ra cần giữ cho đất ngập càng lâu càng tốt trước khi gieo cấy. 

Nên tăng cường phân lân và vôi cho đất nhiễm phèn. Vụ đông xuân công thức bón cho lúa trên đất phèn nặng là khoảng 80kg N + 80kg P2O5 + 30kg K2O. Còn với vụ hè thu và thu đông khoảng 70kg N + 90kg P2O5 + 30 - 40kg K2O. Trên đất phèn trung bình hay phèn nhẹ, vụ đông xuân khoảng 90kg N+ 50kg P2O5 + 30-40kg K2O. Vụ hè thu và thu đông khoảng 70kg N + 50kg P2O5 + 30 - 40kg K2O. Quy ra lượng phân đơn khoảng 180kg urea + 400kg lân super + 50kg kali. Trường hợp sử dụng phân hỗn hợp các loại có DAP để tăng hàm lượng lân dễ tiêu thì sử dụng 120kg urea + 130kg DAP + 80kg NPK (20-20-15) + 30kg kali. Chia ra bón từ 3 – 4 lần.

Chú ý sử dụng phân lân nung chảy (như lân Văn Điển) khả năng hạ phèn nhanh và hiệu quả do trong lân có thành phần canxi nhất định. Nếu bón bổ sung vôi thì sử dụng từ 200 - 300kg/ha, bón lót khi làm đất.

TS Nguyễn Công Thành (theo báo NTNN)

Một số giải pháp phòng trừ sâu bệnh hại tiêu ở Bình Phước

Nhằm góp phần hỗ trợ cộng đồng nông dân trồng tiêu trên cả nước trong việc chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh hại tiêu, chúng xin giới thiệu bài viết sau đây của Trung tâm Giống nông lâm nghiệp tỉnh Bình Phước. Để phù hợp với khuôn khổ trang tin, chúng tôi xin lượt bớt phần đầu.

Vườn tiêu 22 tháng tuổi ở Minh Lập

Với gần 10.500 ha diện tích đất trồng tiêu, sản lượng bình quân khoảng 25.000 tấn/năm, Bình Phước là một trong những tỉnh có diện tích và sản lượng tiêu lớn nhất cả nước. Những năm gần đây giá tiêu tăng mang lại lợi nhuận kinh tế cao nên bà con nông dân đã đầu tư mở rộng diện tích trồng tiêu. Tuy nhiên vấn đề sâu bệnh luôn là nỗi trăn trở của người nông dân và là trở ngại lớn đối với sự phát triển của cây tiêu.

1. Trong quá trình trồng tiêu cần chú ý thực hiện tốt một số kỹ thuật canh tác và phòng trừ sau:

– Thực hiện đảm bảo kỹ thuật canh tác như: giống sạch bệnh, hệ thống tưới tiêu hợp lý, bón phân cân đối, thực hiện phòng trừ các đối tượng gây hại gián tiếp và vệ sinh vườn.

– Xây dựng hệ thống tưới và nguồn nước tưới đảm bảo trong mùa khô.

– Sử dụng các chế phẩm vi sinh, nấm trichoderma bón cho tiêu để cải tạo đất, hạn chế sâu bệnh hại tiêu đặc biệt là tuyến trùng, bệnh chết nhanh và chết chậm.

– Bón phân khoáng, vi lượng khi tiêu có biểu hiện thiếu để làm tăng khả năng sinh trưởng, phát triển cân đối và tăng đề kháng cho cây trồng.

– Bón phân, làm cỏ tránh gây tổn thương bộ rễ. Sử dụng phân bón cho cây tiêu phải căn cứ vào tính chất đất đai, khí hậu, thời tiết của địa phương, tác dụng của từng loại phân, kỹ thuật canh tác, loại trụ và loại giống tiêu. Đối với tiêu trồng trên đất xám cần bón nhiều phân hơn tiêu trồng trên đất đỏ bazan, trên đất chua không nên bón phân Sufat đạm.

Trong quá trình làm cỏ không được xới xáo quá sâu làm tổn thương rễ.

– Thường xuyên quan sát phát hiện sâu bệnh kịp thời.

– Phun phòng sâu bệnh định kỳ: 1- 2 lần/ tháng

– Khi sử dụng thuốc hóa học phải theo nguyên tắc 4 đúng.

– Thuốc hóa học phải dùng luân phiên, không dùng một loại thuốc trong thời gian dài nhằm tránh hiện tượng quen thuốc, tránh sự phát sinh đặc tính gây hại mới.

– Phun thuốc cần tiến hành đồng bộ để tránh sự lây lan, phát tán sâu bệnh cả vùng.

2. Nhận biết một số sâu bệnh chính: 

Bệnh chết nhanh chết chậm tàn phá vườn tiêu

- Bệnh chết nhanh: (bệnh thối gốc, chết dây – Quick wilt, Phytophthora foot rot):

Bệnh do nấm Phytophthora sp gây ra, khi bị nhiễm bệnh chết nhanh, cây tiêu bị héo nhanh, mép lá hơi co lại và trở nên vàng trước khi rụng. Từ khi tiêu rụng lá, dây tiêu héo thì tiêu sẽ chết trong vài tuần lễ sau đó. Sau khi lá rụng quả bắt đầu nhăn nheo và khô. Bệnh thường gây chết hàng loạt nọc tiêu, phòng trị rất khó khăn, tốn kém. Khi các triệu chứng biểu hiện ra bên ngoài thì bộ rễ đã bị nấm tấn công 1 – 2 tháng trước đó. Toàn bộ rễ bị thối đen nhất là phần cổ rễ, thân sát mặt đất bị thối rã, vỏ bong ra ( lở cổ rễ)

Nấm Phytophthora sp sống dưới đất, thích ẩm, chủ yếu phát sinh phát triển và lây lan trong mùa mưa, nhất là giai đoạn giữa và cuối mùa mưa, đầu mùa khô.Thông thường nấm Phytophthora kết hợp tuyến trùng, rệp sáp và với các loại nấm sống trong đất khác như Pythium, Fusarium, Rhizoctonia… cùng tấn công lên tiêu làm cây tiêu chết rất nhanh. Nấm bệnh có thể lây lan đến hầu hết các bộ phận của cây như lá, rễ, thân, nhánh…. đặc biệt là các bộ phận nằm trong và sát mặt đất.

Trong điều kiện mùa khô, nấm tồn tại dưới dạng bào tử vách dầy, hầu như không hoạt động. Khi mùa mưa đến chúng hoạt động trở lại và lây lan trên đồng ruộng theo nước mưa. Ở các vườn có độ tuổi cây càng cao thì khả năng nhiễm bệnh càng lớn do sự tích lũy nguồn bệnh ở trong đất, cây sinh trưởng kém, sức kháng bệnh giảm. Bệnh phụ thuộc rất nhiều vào địa hình vườn hồ tiêu, nhất là ở vùng trũng và khu chân đồi do mưa chảy dồn về, khó tiêu thoát, độ ẩm cao tạo điều kiện thuận lợi cho nấm lây lan, phát sinh và gây bệnh cho cây hồ tiêu.

Phòng trừ: Bên cạnh các biện pháp kỹ thuật nêu trên, cần thực hiện các biện pháp chống ngập, úng cho rễ tiêu như đất trồng tiêu cần được thiết kế rãnh thoát nước hợp lý để thoát nước trong mùa mưa. Đối với vườn tiêu trũng thấp cần ngăn bờ xung quanh vườn để không cho nước từ ngoài tràn vào. Đối với những vườn tiêu tưới bồn cần chú ý tháo bồn cho rốc nước trong mùa mưa.

+ Xử lý bằng hóa chất: Vườn tiêu 2, 3 năm tuổi đã có thể bắt đầu nhiễm bệnh, do đó sau trồng một năm nên chú ý phòng bệnh bằng cách: Đầu mùa mưa nên đổ gốc dung dịch Bordeaux 1% hay oxit chlorua đồng 0.2%, giữa hay cuối mùa mưa tưới thêm một lần nữa. Sử dụng các thuốc hóa học đặc trị như Phosphonate, Aliette 80WP, Alpine 80WP, Ridomil Gold 68WG,… để phun quanh gốc và toàn bộ tán lá theo hướng dẫn. Nếu vườn kế bên bị bệnh thì có thể xử lý xen kẻ các thuốc đặc trị này với thuốc gốc đồng mỗi tháng một lần. Nếu trồng trên vườn đã bị nhiễm bệnh trước đó thì nên phòng trừ ngay từ năm đầu tiên.

- Bệnh chết chậm: Bệnh do nấm Fusarium solani, Fusarium oxysporum kết hợp tuyến trùng gây hại. Nấm làm cho rễ non bị thối và chết dần, cây không hấp thụ được dinh dưỡng, sinh trưởng kém, lá vàng và rụng. Lá và đốt rụng từ dưới gốc lên ngọn, chứ không rụng và héo từ trên đọt xuống như bệnh chết nhanh. Khi bệnh nặng, toàn bộ gốc và rễ cây tiêu bị thâm đen, sau đó cây bị chết khô. Bệnh có thể kéo dài từ vài tháng đến một năm trước khi cây tiêu bị hư hại hoàn toàn nên thường được gọi là bệnh chết chậm.

Phòng trừ: Các biện pháp phòng bệnh chết chậm cũng tương tự như bệnh chết nhanh, tuy nhiên bệnh chết chậm nếu phát hiện sớm thì có thể kìm hãm sự phát triển của bệnh. Do đó cần kiễm tra vườn thường xuyên, khi phát hiện triệu chứng, cần sử dụng các thuốc hóa học đặc trị kết hợp vệ sinh vườn.

Sử dung các thuốc hóa học phòng trừ như: Aliette 80WP, Ridomil Gold 68WG, Topsin-M 70WP, Benzeb và Mocap 10H để phun và rải gốc.

- Tuyến trùng: Tuyến trùng gây hại bộ rễ làm cây tiêu sinh trưởng kém, lá vàng nếu bị nặng cây sẽ héo và chết. Các loại tuyến trùng phổ biến trên tiêu là Meloidogyne, Pratylenchus, Xiphinema…  Khi tuyến trùng đục vết thương ở rễ chích hút, tạo điều kiện cho các loài nấm như: Phytophthora sp, Furasium sp, và vi khuẩn xâm nhập hủy hoại cây tiêu làm tiêu càng nhanh chết.

Phòng trừ: Thực hiện tốt các biện pháp kỹ thuật canh tác như đối với bệnh chết nhanh chết chậm, đặc biệt không làm tổn thương bộ rễ trong quá trình làm cỏ, bón phân và xới xáo. Không để trụ tiêu bị úng nước.

Sử dụng các thuốc hóa học phòng trừ tuyến trùng như Basudin 10H, Mocap 10G, NOKAPH .

Rệp sáp ẩn nấp dưới lá tiêu

- Rệp sáp: (Pseudococcus sp)  Rệp sáp sống thành từng đám bám chặt vào gié bông, trái, kẽ cành hoặc mặt dưới của lá để hút nhựa cây, làm lá và trái bị héo khô. Ngoài ra rệp còn chui vào đất bám và chíc hút dịch ở gốc thân, cổ rễ. Rêp thường sinh sản rất nhanh và phát triển mạnh vào cuối mùa mưa. Đặc biệt trong quá trình chích hút, rệp sáp thải ra dịch có chất đường tạo điều kiện tốt cho nấm bồ hóng phát triển dẫn đến giảm khả năng quang hợp của lá cũng như tạo môi trường cho vi khuẩn xâm nhập làm cây bị bệnh càng nặng.

Phòng trừ: Đảm bảo kỹ thuật canh tác, thường xuyên kiễm tra các dây thân trong trụ tiêu. Khi phát hiện rệp sáp cần sử dụng các thuốc hóa học đặc trị để phun. Nếu thấy nấm bồ hóng đen, kiến bò nhiều trên trụ tiêu, từng đám rệp trắng trên thân, lá thì có thể trụ tiêu đã bị ảnh hưởng cả gốc rễ. Lúc đấy cần phun phòng trừ tổng hợp vời tuyến trùng và bệnh chết nhanh, chết chậm.

Sử dụng các thuốc hóa học đặc trị như: Fenbis 10ND, Sevin 80WP, Supracide 40 EC, Daragon 585EC, MARSHAL 200SC….

- Bệnh virus:  Bệnh do virus gây ra, thường gặp ba dạng chính:

+ Khảm lá: Trên các lá trưởng thành xuất hiện các khảm giống triệu chứng thiếu vi lượng, tuy nhiên lá không bị biến dạng.

+ Khảm lá biến dạng: Lá bị biến dạng, mép lá bị xoăn, cuốn vào trong, lá dày và giòn. Khi bị nặng lá xuất hiện các khảm đốm vàng hoặc sọc trắng do mất diệp lục.

+ Xoăn lùn: Lá tiêu nhỏ lại và biến dạng, mặt lá sần sùi và giòn. Ngọn và đốt tiêu nhỏ lại làm cho chiều cao trụ tiêu giảm nhiều so với trụ bình thường, do đó bà con thường gọi là bệnh tiêu điên.

Khi bị bệnh virus tiêu vẫn cho quả nhưng năng suất và chất lượng giảm dần. Hầu hết bà con nông dân chỉ để ý đến dạng tiêu điên, dạng khảm lá giống với triệu chứng thiếu vi lượng nên rất dễ nhầm lẫn khi lấy giống.

Phòng trừ: Bệnh virus không có thuốc đặc trị nên thực hiện các biện pháp phòng là chính. Để hạn chế giống bị nhiễm bệnh thì không lấy giống ở những trụ tiêu có triệu chứng nghi ngờ, phải dùng cồn 70 độ để sát trùng dụng cụ cắt hom tiêu mỗi khi cắt xong một trụ. Thực hiện phòng trừ con trùng, nhện chích hút vì chúng là yếu tố trung gian truyền bệnh virus trên tiêu.

- Một số sâu bệnh hại tiêu khác như: Thán thư, đen đầu lá, đốm lá, khô vằn, rỉ sắt, rầy, sâu đục thân… là những sâu bệnh tương đối dễ nhận biết và phòng trị. Tuy nhiên cần thường xuyên kiễm tra vườn, kịp thời phát hiện bệnh. Cắt tỉa gốc và những cành bị sâu bệnh, nếu một vài cây bị nặng có thể nhổ bỏ. Khi phát hiện bệnh có diễn biến xấu cần sử dụng các loại thuốc hóa học đặc trị. Ví dụ đối với thán thư, đen đầu lá có thể phun Topsin M 70WP, Ridomil, Carbenzim 50WP, 500SL; với rầy, sâu đục thân thì có thể phun Basudin 40EC, Vibasu 50ND, MARSHAl 200SC hoặc bón gốc Basudin 10G, Furadan 3G.

Thực tế cho thấy nếu thực hiện đảm bảo kỹ thuật canh tác: giống sạch bệnh, thiết kế hệ thống tưới tiêu nước đảm bảo, bón phân cân đối, phun phòng định kỳ thì sẽ hạn chế tối đa sâu bệnh hại từ đó tăng năng suất chất lượng cho vườn tiêu. Còn khi vườn tiêu đã bị nhiễm bệnh chết nhanh, chết châm, tuyến trùng thì việc phòng trừ rất tốn kém, hiệu quả không cao. Đồng thời ảnh hưởng đến năng suất chất lượng hạt tiêu, đến môi trường và con người. Do đó để phát triển cây hồ tiêu bền vững bà con nông dân cần nắm vững kỹ thuật canh tác cũng như các biện pháp phòng trừ sâu bệnh.

 Nguyễn Chính Việt - TTGNLN Bình Phước/ giatieu

Vì sao ngô lép hạt?

Rất nhiều bà con hỏi vì sao ngô bị lép hạt? Hiện tượng này xảy ra ở An Giang, Đồng Tháp, Đồng Nai, Gia Lai, Nghệ An, Sơn La... Họ cho biết: Ngô đến giai đoạn sắp thu hoạch thì phát hiện bắp bị kết hạt kém (còn gọi là bồ cào, răng cưa) và hiện tượng bắp chìa ra như nải chuối... làm giảm năng suất do giống kém chất lượng (?).

Theo chúng tôi, cần nhìn nhận chính xác hơn vì cây ngô còn gắn bó lâu dài. Loại trừ các nguồn giống trôi nổi trên thị trường, các Cty nổi tiếng thường rất nghiêm ngặt trong quy trình SX giống. Ít khi họ để xảy ra những sai sót, làm tổn hại đến uy tín của Cty. Vì vậy, bà con cần nhìn nhận cho thấu đáo...

Ảnh minh họa

Nếu như hiện tượng vừa qua mà cho là do giống giả hoặc giống kém chất lượng thì cây ngô ngay từ giai đoạn đầu cũng đã có những biểu hiện bất thường (như cây to nhỏ khác nhau, sinh trưởng và phát triển khác nhau, độ đồng đều cũng khác nhau ...).

Nhưng trong thực tế bà con cho biết, chỉ tới sau giai đoạn trổ cờ, phun râu mới phát hiện thấy hiện tượng kết hạt kén (bồ cào, răng cưa). Theo chúng tôi, nguyên nhân dẫn tới kết quả này lại không phải từ giống mà từ các yếu tố sau:

Thứ nhất là vấn đề thời tiết. Nếu vào giai đoạn trổ cờ, phun râu mà gặp lúc nắng nóng dữ dội (nhiệt độ lên trên 35 độ C và độ ẩm không khí xuống dưới 50%) thì hạt phấn có khi đã bị chết khô, không còn để thụ phấn nữa. Hạt làm sao hình thành được!

Thứ hai, nếu gặp trời mưa kéo dài đúng lúc trổ cờ, phun râu thì hạt phấn dễ dàng bị rửa trôi hoặc dính bết vào với nhau. Như vậy, làm sao mà nó thụ tinh được. Không thụ tinh thì không thể hình thành hạt. Đây cũng là một nguyên nhân rất dễ gặp.

Thứ ba, việc bón phân không cân đối cũng là một nguyên nhân. Đặc biệt, nếu bón quá nhiều đạm vào giai đoạn trổ cờ, phun râu thì việc kết hạt cũng bị hạn chế. Ngoài ra, nếu đất trồng quá chua hoặc quá mặn cũng ảnh hưởng tới việc thụ tinh.

Vì vậy, để đảm bảo cho ngô thụ tinh tốt, chúng ta phải gieo đúng thời vụ mà cán bộ nông nghiệp ở địa phương đã ấn định; đảm bảo bón phân cân đối; thực hiện thau chua, rửa mặn cho đất trồng. Cũng cần lưu ý việc sử dụng thuốc trừ cỏ phải tuân thủ theo đúng lịch trình đã in trong nhãn bao bì.

Còn việc ra bắp chìa có thể do một trong hai nguyên nhân sau:

Thứ nhất, có thể do đặc tính giống. Ví dụ các giống LVN4, NK6326 hoặc NK 6654 có hiện tượng ra bắp chìa. Nhưng các bắp phụ này mau chóng teo đi khi bắp chính vào chắc. Do đó, nó không ảnh hưởng gì tới năng suất của cây ngô.

Còn trường hợp khi gặp thời tiết bất lợi, hạt phấn không thụ tinh được nên hạt không hình thành. Lúc này, các chất hoocmon sinh trưởng trong cây không dồn vào hạt nữa mà tập trung vào các đỉnh sinh trưởng giữa các lá bi, đánh thức chúng dậy để hình thành các bắp phụ, nhiều khi trông như nải chuối. Các bắp này thường không có hạt.

Đôi điều như vậy để bà con hiểu rõ hơn về các hiện tượng xảy ra trên cây ngô. Ta cần xác định đúng nguyên nhân để kịp thời xử lý cho tốt.

Nguyễn Lân Hùng/ Báo NNVN

Khắc phục kết hạt kém và ra trái chìa trên cây ngô

Thời gian qua, nhiều nông dân trồng ngô trên cả nước phản hồi về việc cây ngô sau khi trổ cờ phun râu có hiện tượng kết hạt kém, ra trái chìa ảnh hưởng đến năng suất khiến bà con lo lắng.

Để làm rõ vấn đề này, chúng tôi đã trao đổi với chuyên gia Nguyễn Lân Hùng, nhằm lý giải và đưa ra những tư vấn về kỹ thuật giúp bà con khắc phục hiện tượng trên.

Nguyên nhân

Theo chuyên gia Nguyễn Lân Hùng, hiện tượng ngô kết hạt kém (còn gọi là bồ cào răng cưa) đi kèm với đó là hiện tượng ra trái chìa giống như nải chuối là tương đối phổ biến tại các vùng trồng ngô trên cả nước, hiện tượng này có thể nặng, nhẹ, nhiều, ít tuỳ thuộc vào từng vụ hay từng vùng khác nhau. Khi xảy ra hiện tượng này, nguyên nhân đầu tiên mà hầu hết người nông dân nghĩ đến là do giống giả hoặc giống kém chất lượng. Tuy nhiên, phân tích dưới góc độ khoa học, chuyên gia nhận định:

Nông dân cần có hiểu biết đầy đủ về nông học và nắm vững kỹ thuật để đảm bảo thu được năng suất ngày càng cao hơn trên đồng ruộng của mình.

+ Nếu là giống giả hoặc giống kém chất lượng, thì biểu hiện của cây ngô trên ruộng ngay từ giai đoạn đầu sẽ có sự khác biệt so với các tính trạng đặc trưng của giống như: Cây to, nhỏ khác nhau; hình thái cây khác nhau và sinh trưởng phát triển yếu, không đồng đều ngay từ giai đoạn đầu…

+ Trong trường hợp nếu cây ngô sinh trưởng phát triển bình thường, đúng theo đặc trưng của giống nhưng sau giai đoạn trổ cờ, phun râu xuất hiện hiện tượng kết hạt kém, bồ cào răng cưa thì có thể khẳng định 100% rằng nguyên nhân không phải do giống giả, giống kém chất lượng, mà vấn đề có thể xuất phát từ một trong các yếu tố sau: Do giai đoạn trổ cờ phun râu của cây ngô nhiệt độ nắng nóng trên 35 độ C hoặc ẩm độ không khí thấp <50% làm chết hạt phấn, giảm khả năng kết hợp giữa hạt phấn và râu ngô; hoặc do mưa kéo dài giai đoạn trổ cờ phun râu làm hạt phấn bị rửa trôi hoặc bết lại không thụ phấn được; hoặc do việc bón phân không cân đối, bón dư đạm vào giai đoạn gần trổ; hoặc điều kiện đất quá chua, quá mặn cũng làm rối loạn sinh lý của cây ngô gây ra hiện tượng kết hạt kém, bồ cao răng cưa.

Đối với nguyên nhân của hiện tượng trái chìa, bắp phụ, chuyên gia nhận định: Nếu do đặc tính giống như một số loại giống ngô hiện nay, thì việc ra trái chìa, bắp phụ hoàn toàn không ảnh hưởng đến bắp chính vì ở giai đoạn vào chắc của hạt, bắp phụ sẽ teo đi, dinh dưỡng chỉ tập trung nuôi bắp chính. Còn trong trường hợp hạt phấn không kết hợp với râu ngô, tức là hiện tượng kết hạt kém xảy ra thì các hoóc môn sinh trưởng vốn dành để nuôi bắp, nuôi hạt thì nay tác động vào các đỉnh sinh trưởng giữa các lá bi hình thành nên các bắp phụ, mức độ nhiều ít khác nhau tùy thuộc vào mức độ kết hạt và điều kiện dinh dưỡng, một số ruộng bị nặng thậm chí bắp ngô trông như nải chuối có nhiều chồi và gần như không có hạt.

Cách giảm thiểu ảnh hưởng của hiện tượng trên

"Bất cứ giống nào gặp các điều kiện bất thuận như trên đều có thể xảy ra hiện tượng kết hạt kém và trái chìa, bắp phụ - chuyên gia Nguyễn Lân Hùng khẳng định. Để giảm thiểu được hiện tượng kết hạt kém, trái chìa bắp phụ, bà con nông dân cần lưu ý tới một số vấn đề sau:

- Lựa chọn giống ngô tốt, phù hợp với điều kiện canh tác, thổ nhưỡng tại địa phương.

- Cây ngô cần được gieo trồng đúng thời vụ để đảm bảo có được những yếu tố thuận tiện nhất về thời tiết. Việc gieo trồng lệch thời vụ hoặc thời vụ không thuận cho việc sinh trưởng, phát triển của cây ngô sẽ làm cho tỷ lệ xảy ra hiện tượng kết hạt kém, trái chìa nhiều hơn.

- Cần bón phân cân đối, bón đủ đạm, lân, kali theo khuyến cáo của nhà sản xuất, không nên bón nhiều đạm vào giai đoạn ngô chuẩn bị trổ cờ phun râu.

- Đối với các chân đất chua (hay pH đất thấp) hoặc đất mặn, cần có các biện pháp kỹ thuật khử chua hoặc thau mặn cho đất trước khi gieo.

- Ngoài ra, cây ngô cũng có thể bị ngộ độc do việc sử dụng thuốc trừ cỏ không hợp lý. 

Như vậy, người nông dân cần trang bị cho mình những hiểu biết đầy đủ về nông học và nắm vững kỹ thuật canh tác để hạn chế các tác động không mong muốn xảy ra trên cây ngô của mình như kết hạt kém, ra trái chìa bắp phụ, đảm bảo thu được năng suất ngày càng cao hơn trên đồng ruộng của mình.

P.V Báo NTNN

Nhìn lá bón phân cho lúa

Trong giai đoạn sinh trưởng lúa bị sâu bệnh tấn công nhiều, gây thiệt hại nặng về kinh tế cho nông dân cũng như môi trường do phải sử dụng thuốc bảo vệ thực vật để phòng trừ sâu bệnh.

Ảnh minh họa

Trong bón phân cho lúa, khi bón thừa phân đạm sẽ gây nên đổ ngã giai đoạn trổ và hình thành hạt. Khi lúa đổ năng suất giảm lúc thu hoạch và còn gây ra lúa lép nhiều, chất lượng gạo kém, giá bán thấp, lợi nhuận giảm. 

Đặc biệt, trong giai đoạn sinh trưởng lúa bị sâu bệnh tấn công nhiều, gây thiệt hại nặng về kinh tế cho nông dân cũng như môi trường do phải sử dụng thuốc bảo vệ thực vật để phòng trừ sâu bệnh. Thừa đạm còn gây ô nhiễm môi trường do lượng nitrat chảy vào trong nguồn nước hoặc tồn dư nitrat trên hạt sẽ không đủ tiêu chuẩn xuất khẩu.

Có thể khắc phục bằng cách áp dụng bảng so màu lá lúa, có các thang màu hướng dẫn nông dân bằng trực quan khi đối chiếu màu lá lúa với các thang màu. Từ đó có thể biết được lúa đang thiếu, đủ hay thừa đạm để áp dụng phân bón thích hợp nhằm tránh thừa đạm. 

Vụ hè thu và thu đông tổng lượng phân bón áp dụng cho phân nguyên chất là từ 60 – 85kg N + 25 – 50kg P2O5 + 30kg K2O. Tương đương với một lượng phân thương phẩm là từ 130 – 180kg urê + 152 – 303kg super lân + 50kg KCl cho 1ha. 

Thời kỳ bón và nhìn lá bón phân: 

Giai đoạn 7 - 10 ngày sau sạ (NSS): Lân bón từ 25 - 35kg P2O5 + 30kg K2O + 20 - 25kg N cho 1ha. Có thể sử dụng tỷ lệ lân cao hơn nếu bón vụ trước ít hơn 30kg P2O5/ha và nếu đất luân phiên ướt và khô thì áp dụng từ 40 - 50kg P2O5/ha.

Giai đoạn 18 - 22 NSS, lúc này là giai đoạn lúa đâm chồi cần sử dụng bảng so màu lá lúa để đối chiếu. Nếu thang màu <3, áp dụng 30kg N/ha. Nếu thang màu giữa 3 và 4, áp dụng 20kg N/ha và nếu thang màu >4, không nên áp dụng phân N.

Giai đoạn 30 - 53 NSS, lúc lúa hình thành gié, sử dụng bảng so màu lá lúa để điều chỉnh lượng N. Nếu thang màu <3, áp dụng 30kg N/ha; Nếu thang màu giữa 3 và 4, áp dụng 20 kg N/ha và nếu thang màu >4, không nên áp dụng phân N.

Nghiên cứu của ngành nông nghiệp cho thấy ruộng lúa vụ hè thu bón mức đạm 100kg N/ha biểu hiện màu xanh thời kỳ lúa đứng cái quá mức bình thường (thừa đạm) so với mức 80kg N/ha lúa có màu hơi vàng chanh và cây mọc khỏe.

Cách sử dụng bảng so màu: Đầu tiên chọn ngẫu nhiên 10 cây hoặc bụi lúa không sâu bệnh trong ruộng với mật độ đồng đều. Sau đó chọn lá cao nhất phát triển đầy đủ từ mỗi cây hoặc bụi. Đặt phần giữa lá này trên thang màu và so màu lá với thang màu. 

Không nên tách ra hoặc làm hư lá lúa rồi so màu lá trong bóng râm của cơ thể để tránh nắng rọi trực tiếp làm đổi màu lá. Nên chỉ so màu với một người với cùng thời gian trong ngày cho mỗi lần so màu lá. Cuối cùng so 10 lá rồi tính giá trị trung bình của thang màu. 

Bảng so màu lá lúa có 4 thang màu với các mức màu từ trái sang: Màu xanh thừa đạm; màu xanh đủ đạm; màu hơi vàng thiếu đạm ít; màu vàng nhiều lúa thiếu đạm.

TS Nguyễn Công Thành/ Báo NTNN

Nhìn đất bón phân cho lúa

Bón phân cho lúa là một kỹ thuật rất quan trọng giúp hạ giá thành sản xuất, tăng năng suất và phẩm chất lúa cũng như hạn chế sự đổ ngã, sâu bệnh cho lúa. Vì vậy, nông dân cần biết kỹ thuật bón phân cho từng mùa vụ cũng như từng vùng sinh thái khác nhau.

Ảnh minh hoạ

Thường vụ lúa hè thu và thu đông ở ĐBSCL thường có khuyến cáo mức bón phân tương đương nhau. Mức khuyến cáo chung trung bình cho 2 vụ này là 80+40+30 (N-P2O5-K2O; kg phân nguyên chất/ha). Quy ra lượng phân thương phẩm là 174kg urea + 243kg super lân + 50kg KCl. Tuy nhiên, do đặc điểm ở ĐBSCL có 3 nhóm đất chính gồm: Đất nhiễm phèn có diện tích 1,6 triệu ha (chiếm 41%); đất phù sa 1,18 triệu ha (chiếm 30%); và đất mặn 0,74 triệu ha (chiếm 19%).

Vì vậy, cần có sự điều chỉnh theo các mức khuyến cáo khác nhau cho từng vùng sinh thái này. Cụ thể như sau: Bón phân cho lúa thu đông trên vùng đất phèn: Vùng này có các tỉnh như Long An, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Tiền Giang. Mức khuyến cáo N-P2O5-K2O (kg/ha) cho 1ha là: Mức cao: 80-80-50, mức trung bình 60-40-25 và mức thấp 40-40-25. Mức trung bình phân nguyên chất này tương đương với phân thương phẩm là 131kg urea + 243kg super lân + 42kg KCl.

Bón phân cho vùng đất phù sa: Vùng này thuộc các tỉnh An Giang, Đồng Tháp, Long An, Tiền Giang, Vĩnh Long, Hậu Giang và TP. Cần Thơ. Công thức phân bón khuyến cáo mức cao là 80-60-50, mức trung bình là 60-30-25 và mức thấp 40-30-25. Với mức trung bình phân nguyên chất này thì tương đương phân thương phẩm là 182kg urea + 42kg super lân + 42kg KCl.

Ở các vùng đất bị nhiễm mặn như Hậu Giang, Trà Vinh, Kiên Giang, Bạc Liêu, Cà Mau, Bến Tre, Tiền Giang và một phần Long An, thường bị ngập mặn trên 3 tháng trong mùa khô. Mức phân bón khuyến cáo cao là 100-60-50; mức trung bình 80-30-30 và mức thấp 60-30-30. Mức trung bình nguyên chất này tương đương phân thương phẩm là 174kg urea + 182kg super lân + 50kg KCl.

Cách bón và liều lượng phân bón: Áp dụng cho khoảng 3 đợt bón. Đối với lúa có thời gian sinh trưởng dưới 90 ngày: Đợt 1 khoảng 7 - 10 NSS (ngày sau sạ); đợt 2 khoảng 18 - 22 NSS; đợt 3 từ 30 - 35 NSS. Đối với lúa dài ngày hơn từ 95 - 100 ngày thì đợt 1 từ 7 - 10 NSS, đợt 2 từ 22 - 25 NSS, đợt 3 là 40 NSS. Chia đều lượng phân làm 3 lần bón, đợt đầu bón 1/5 lượng phân, hai đợt kia mỗi đợt bón 2/5 lượng phân. Tùy cụ thể vào tình hình thời tiết, sinh trưởng và màu sắc lá lúa có thể bón thêm một lần nuôi hạt vào giai đoạn 55 - 60 NSS.

TS Nguyễn Công Thành (theo báo NTNN)

Kỹ thuật nuôi cá còm trong ao đất

Cá còm hay còn gọi là cá nàng hai, đây là loài cá nước ngọt có nhiều ở đồng bằng Nam Bộ. Mùa sinh sản của cá còm trong tự nhiên từ tháng 5 – 7, cá giống có từ tháng 8 và kéo dài đến cuối năm. Người dân thường tận dụng diện tích mặt nước kênh rạch cạnh nhà khi mùa nước nổi tràn đồng để nuôi cá còm trong lồng bè và ao hầm. Tuy nhiên, để nuôi cá đạt năng suất cao, người nuôi cần tuân thủ theo đúng quy trình kỹ thuật.

Cá còm (theo: aquagenria3.com)

1. Chuẩn bị ao nuôi

Diện tích ao nuôi từ 200m² trở lên, độ sâu mức nước từ. Vị trí ao nên gần nguồn nước để việc cấp thoát nước dễ dàng.

Cải tạo ao: khâu cải tạo ao được tiến hành theo các bước sau:

- Tát cạn ao, nạo vét bùn đáy, chỉ để lại lớp bùn dày không quá 30cm. 

- Dùng dây thuốc cá diệt cá tạp, cá dữ, lượng dùng 0,5 - 1kg rễ dây thuốc cá cho 100m³ nước.

- Dùng vôi bột với liều lượng 8-10kg/100m² rải đều xuống đáy ao, mái bờ để diệt các loài cá tạp còn sót và diệt mầm bệnh. Vùng nhiễm phèn thì bón lượng vôi cao hơn khoảng 50%. Sau khi rải vôi xong phải bừa đáy ao để trộn đều vôi với lớp bùn mặt ao.

- Bón phân chuồng mục để tạo thức ăn tự nhiên ban đầu cho cá, với liều lượng 10 - 20kg/100m² ao nuôi. Hoặc bón phân urê 0,5kg/100m², lân 0,3kg/100m² hoặc phân hỗn hợp N-P-K 2kg/100m².

- Phơi đáy ao 2 - 3 ngày. Đối với ao ở vùng nhiễm phèn thì không nên phơi đáy.

- Cấp nước vào ao đến mực nước 0,5 - 0,6m thì thả cá giống. Sau đó tiếp tục cấp nước vào ao đến 1 - 1,2 m. Việc cấp nước phải được lọc qua túi lọc để loại bỏ rác bẩn và cá tạp hay địch hại.

2. Thả cá giống và mật độ thả nuôi

- Chọn cá giống khỏe mạnh, bơi lội nhanh nhẹn, không xây xát. Trước khi thả xuống ao, tắm nước muối 2 - 3% cho cá trong 10-15 phút.

- Mật độ thả: trung bình 5-10 con/m², cỡ cá thả từ 6 - 8cm. Phải thả cá giống lúc trời mát.

- Có thể thả ghép trong ao nuôi cá còm một vài loài khác như cá mè trắng, tai tượng, cá mùi hoặc sặc rằn với tỷ lệ không quá 50% tổng số cá nuôi trong ao và cũng không thả những loài cá tranh giành thức ăn với cá còm như rô phi, cá tra.

3. Thức ăn

Mỗi ngày cho cá ăn 2 - 3 lần theo các công thức sau:

- Hai tuần đầu: 100 gam thức ăn cho 1.000 cá; trong đó 50 gam cám và 50 gam bột cá nấu chín được trộn đều.

- Từ 3 tuần trở đi cho 50% thức ăn chế biến (cám + bột cá) và 50% thức ăn tươi sống (cá tạp, tôm, tép…). Chú ý, thức ăn phải tươi, không bị ươn thối, băm nhỏ và rửa sạch trước khi cho ăn; nguyên liệu của thức ăn chế biến không bị mốc, còn thời hạn sử dụng.

Ngoài ra, người nuôi tập cho cá ăn thức ăn công nghiệp loại nhỏ, vừa kích cỡ miệng cá, hàm lượng đạm 25-30%, khi cho ăn tỷ lệ phối hợp thức ăn viên công nghiệp khoảng 30%.

Kiểm tra thức ăn sau khi cá ăn để kịp thời điều chỉnh. Phải rửa sạch sàng trước khi cho cá ăn.

4. Quản lý ao nuôi

Hàng ngày chú ý kiểm tra bờ ao, kịp thời phát hiện và tu sửa bờ, lưới chắn, lấp hang hốc, đề phòng nước mưa tràn bờ.

Hàng tuần thay nước cho ao, mỗi lần thay 30-50% lượng nước.

Khi nước ao có màu xanh quá đậm, nâu đen hoặc có mùi hôi, phải tiến hành thay nước ao.

5. Phòng trị bệnh cho cá

Cá còm thường bị nhiễm bệnh trong trường hợp nuôi mật độ quá dày, nước ao bị ô nhiễm hoặc do các tác nhân cơ học và cá bị xây xát.

Trong nuôi cá còm thường gặp bệnh nhiễm khuẩn hoặc nhiễm ký sinh trùng một số bệnh: bệnh nhiễm trùng huyết do các loài vi khuẩn Pseudomonas, Aeromonas, Edwardlsiella. Các bệnh ký sinh trùng: bệnh trùng bánh xe (Tricho dina), trùng quả dưa (Ichthiophthyrius), các loài giáp xác ký sinh như trùng mỏ neo (Lernea) và rận cá (Argulus), sán lá đơn chủ 16 móc (Dactylogyrus), sán lá 18 móc (Gyrodactylus) hoặc nhiễm giun tròn (Philometra).

Để phòng bệnh cho cá, phải cho cá ăn đầy đủ, thức ăn đảm bảo vệ sinh, giữ môi trường nước ao nuôi sạch, đủ ôxy.

Khi cá bị bệnh, phải thay nước cho ao, đồng thời tắm cho cá bằng thuốc tím (KMnO4) nồng độ 3 - 5% trong 20 - 25 phút.

6. Thu hoạch

Cá có tốc độ lớn khá nhanh, sau thời gian nuôi từ 10 - 12 tháng có thể đạt cỡ 700 - 800 gam. Có thể thu hoạch đồng loạt khi được giá hoặc tỉa cá lớn và thả nuôi lại những cá nhỏ chưa đạt kích cỡ.

TTKNQG