Khuyến cáo 3 biện pháp phòng trừ siêu nhân gây hại rau, hoa

Chi cục Bảo vệ thực vật Lâm Đồng vừa hoàn thành khảo nghiệm 3 biện pháp khuyến cáo cho nông dân phòng trừ loài côn trùng chân đốt (siêu nhân) gây hại bộ rễ cây rau, hoa các loại ở vùng nông nghiệp Đà Lạt.

Ảnh chụp “siêu nhân” qua kính hiển vi do Chi cục Bảo vệ thực vật tỉnh Lâm Đồng cung cấp

Theo đó, với biện pháp canh tác cần phải cày sâu đất thật kỹ, xử lý vôi bột với liều lượng 200- 300kg/sào, chọn giống cây trồng có bộ rễ sinh trưởng khỏe mạnh, bón phân cân đối, luân canh với những cây trồng họ đậu, cà rốt, hành tây, hành lá… 

Tiếp theo với biện pháp sinh học gồm sử dụng thuốc Biosun 123 (Paecilomyces + Metarhizium + Biauverie Bassiana + Bacillus  thuringiensis) rải đều vào đất (5kg/sào) trước khi xuống giống cây trồng hoặc sử dụng chế phẩm nấm xanh (2kg/sào) phun vào gốc cây ngay sau khi trồng. 

Cuối cùng là áp dụng các biện pháp hóa học như: sử dụng thuốc Basamid Granular 97MG (Dazomet) với 50kg/sào để xông hơi, khử trùng đất; luân phiên sử dụng các loại thuốc phòng trừ siêu nhân vào buổi chiều gồm: Oshin 20WP (Dinotefuran), Actara 25WG (Thiamethoxam), Prevathion35WG (Chlorantraniliprole)…

Vũ Văn/ Báo Lâm Đồng

Kiến vàng trừ sâu hại cây ăn quả

Kiến vàng là nhóm côn trùng có ích có khả năng khống chế và tiêu diệt nhiều loại côn trùng gây hạ

Tổ kiến vàng 

Trong thực tế sản xuất, tại các vườn cây ăn quả phát sinh nhiều loại côn trùng gây hại cây trồng. Người nông dân đã sử dụng thuốc BVTV để phun trừ nhiều lần dẫn đến làm giảm quần thể thiên địch, trong đó có kiến vàng.

Kiến vàng là nhóm côn trùng có ích có khả năng khống chế và tiêu diệt nhiều loại côn trùng gây hại, chúng sống theo bầy đàn, trong tổ kiến vàng bao gồm kiến thợ lớn, kiến thợ nhỏ, kiến đực và kiến chúa. 

Kiến vàng hiện diện quanh năm trong vườn cây ăn quả với mật số rất cao, tuy nhiên mật độ có biến động qua các tháng trong năm, tổ kiến vàng xuất hiện nhiều nhất vào đầu mùa mưa. 

Kiến vàng có khả năng khống chế sự bộc phát sâu vẽ bùa, rầy mềm, rệp sáp và các loại nhện gây hại, bọ xít cam, sâu bướm phượng, sâu đục vỏ trái trong vườn cây có múi. Kiến vàng còn tiêu diệt cả rầy chổng cánh, loài côn trùng môi giới truyền bệnh greening. 

Kiến vàng cũng thích sinh sống trên các vườn cây ăn trái khác như xoài, mận, ổi, đào… và một số cây trồng khác như cây trâm bầu và nhiều cây thân gỗ khác. 

Để bảo vệ vườn cây ăn quả có múi và tăng quần thể kiến vàng, nên trồng xung quanh vườn bằng các loại cây ăn trái và cây trồng khác mà chúng ưa thích, đó chính là cầu nối cho đàn kiến vàng xâm nhập vào vườn cây ăn quả tập trung. 

Thực tế cho thấy, những vườn cây ăn quả được nuôi kiến vàng thì mật độ sâu hại giảm, quả đẹp và bóng hơn so những vườn không nuôi và nhân thả kiến vàng. 

Tuy nhiên, kiến vàng không ăn được những loại sâu có lông, có gai và có tập tính tấn công con người khi động chạm đến môi trường sống của nó, vết cắn gây tổn thương nhẹ và cảm thấy đau buốt, vì khi cắn kiến vàng tiết ra dịch acid gọi là acid formic, không gây độc. Do vậy kiến vàng được xếp vào lớp côn trùng thuộc họ Formicidae. 

Điều kiện thời tiết như mưa to, gió lớn ảnh hưởng đến đời sống và sinh hoạt kiến vàng. Mưa gió thường xuyên có thể làm rách tổ, gãy tổ và làm kiến trôi xuống đất. Vào mùa khô, mùa lạnh kiến vàng phát triển kém, có lẽ do cây cối bớt tươi tốt, một số cây rụng lá, ít sâu hại, kiến vàng thiếu thức ăn. 

Ngày nay, do yêu cầu sản xuất an toàn và chất lượng sản phẩm, nhiều địa phương đã nhân nuôi và thả kiến vàng trong vườn cây ăn trái để khống chế sự bùng phát của sâu hại. Tuy nhiên, để nhân nuôi kiến vàng cần phải có những kỹ thuật và hiểu biết cơ bản. 

Nên thu thập những tổ kiến lá còn xanh, có độ to trung bình 20 cm trở lên, cấu tạo bởi 2 lớp lá vì những tổ này dễ có kiến chúa hơn và thả ít nhất 2 tổ vào các ngã ba, ngã tư của cây gần ngọn. Có thể căng dây từ cây có kiến vào vườn để kiến di chuyển sang khi trong vườn có thức ăn cho chúng. 

Kiến hôi tiêu diệt kiến vàng nên trước khi thả kiến vàng vào vườn phải dùng bả để diệt kiến hôi. 

Kiến vàng mới và kiến vàng sẵn có trên cây cũng xung khắc nhau ác liệt, chúng sát hại lẫn nhau và trong lúc “chiến đấu” chúng tiết ra chất acid formic làm cho cành cây bị rám vỏ sau đó khô đi và bị chết, nên phải diệt kiến vàng cũ trong vườn trước khi thả kiến vàng mới. 

Nếu không diệt được hết kiến cũ trong vườn thì phải thả kiến mới từ trên xuống để kiến mới xua đuổi kiến cũ xuống dưới gốc cây. 

Để tránh kiến đánh diệt nhau, khi thu thập các tổ kiến cùng một cây và để chúng vào cùng một túi. Kiến chúa, kiến đực và kiến thợ đều có mật số cao nhất từ tháng 7 đến tháng 10 nên khoảng thời gian này thích hợp để thu thập tổ kiến và thả vào vườn mới. 

Cần phải cho kiến vàng ăn thêm bằng cách treo ruột gà, đầu cá… lên cây, nhất là trong mùa khô, mùa lạnh chúng thiếu thức ăn sẽ bỏ đi. 

Ngoài ra có thể để cơm nguội vào giá đỡ treo lên cây để cung cấp thêm thức ăn cho kiến. Chăm sóc và bảo vệ đàn kiến vàng bằng cách hạn chế tối đa việc sử dụng thuốc BVTV, chỉ phun thuốc khi thật sự cần thiết, sử dụng thuốc ít độc đối với kiến và phun thuốc vào chiều mát, lúc đó kiến đã chui hết vào tổ. 

Không phun trực tiếp lên tổ và không phun liên tiếp nhiều ngày hoặc có thể làm dây căng dẫn dụ kiến ra các cây làm rào chắn xung quanh vườn thì tác động của thuốc hóa học đối với kiến không đáng kể. 

Nên sử dụng dầu khoáng để phun một số loài sâu hại phát sinh và gây hại phổ biến như sâu vẽ bùa, nhện, rệp sáp… sẽ không tác động đến mật số kiến vàng và đảm bảo an toàn thực phẩm.

Nguyễn Huy Khánh/ nongnghiep.vn

Phòng trừ rầy chổng cánh

Vào mùa mưa, khi các họ cây có múi (cam, quýt, bưởi...) bắt đầu ra đọt non hoặc trổ bông, là lúc rầy chổng cánh xuất hiện và gây hại, đây được xem là đối tượng côn trùng gây hại nguy hiểm nhất trên cây có múi nói chung. Chúng là vật trung gian truyền vi khuẩn Liberobacter asiaticum gây bệnh vàng lá Greening, một loại dịch bệnh nguy hiểm đã hủy hoại hàng loạt vườn cam, quýt, bưởi trong cả nước.

Vòng đời rầy chổng cánh

Rầy chổng cánh xuất hiện trên cây trồng khi có chồi non. (I.T)

Rầy chổng cánh có tên khoa học là Diaphorina citri Kuwayana, thuộc họ Psyllidae, bộ Homoptera. Rầy chổng cánh sinh trưởng và phát triển trong nhiều điều kiện nhiệt độ khác nhau, rầy trưởng thành có thể tồn tại được ở nhiệt độ lạnh -4⁰C và cả vùng khí hậu nóng và khô. Thân hình chúng rất nhỏ, thành trùng dài từ 2 - 3mm, ít bay nhảy, có cánh dài, màu xám đen với vệt trắng lớn chạy từ đầu đến cuối cánh, lúc đậu cánh và bụng nhô cao hơn khỏi đầu tạo thành một đường xiên 30 - 45⁰C. Vòng đời của rầy chổng cánh từ 28 - 32 ngày, có thể có từ 12 - 14 thế hệ/năm. Chúng trưởng thành sau vũ hóa 4 - 5 ngày sẽ bắt cặp. Con cái đẻ khoảng 200 - 800 trứng vào ban ngày, thời gian ủ trứng từ 3 - 7 ngày, ấu trùng có 5 tuổi, phát triển trong thời gian từ 18 - 25 ngày.  

Rầy chổng cánh xuất hiện trên cây trồng khi có chồi non, nếu ký chủ chính như cam, quít, bưởi... không có chồi non thì rầy di chuyển sang các ký chủ phụ như nguyệt quế, cần thăng để duy trì mật số. Chúng tạo mật độ cao vào đầu mùa mưa (từ tháng 2 đến tháng 5 và từ tháng 7 đến tháng 12 trong năm) là lúc cây ra lá non và trổ hoa.

Biện pháp phòng trừ

Biện pháp canh tác:

+ Loại bỏ nguồn bệnh ra khỏi vườn; thường xuyên thăm vườn, nếu phát hiện có cây nhiễm bệnh cần loại bỏ ra khỏi vườn ngay lập tức.

+ Trồng cây chắn gió xung quanh vườn để hạn chế sự tái xâm nhiễm của rầy chổng cánh từ nơi khác đến, vì gió cũng có ảnh hưởng đến sự phát tán và di chuyển của rầy trưởng thành; trồng xen ổi xá lỵ trong vườn trước khi trồng cam, quýt bưởi...  từ 2-6 tháng; trồng cây sạch bệnh, xử lý thuốc trước khi vận chuyển cây giống cũng như trồng cây ra vườn.

+ Tỉa cành và bón phân hợp lý để điều khiển các đọt non ra tập trung. Áp dụng các quy trình tỉa cành tạo tán theo kỹ thuật tiên tiến để cho cây được thông thoáng, hạn chế sâu bệnh.

+ Không nên trồng các loại cây hấp dẫn họ cam quýt như nguyệt quế, cần thăng, kim quýt gần vườn cây có múi.

+ Trồng cây thưa với khoảng cách (3 x 3m) đối với cam, quýt; (2,5 x 2,5m) đối với cây ổi, với tỷ lệ xen kẽ 1 cam: 1 ổi.

Biện pháp sinh học:

+ Tạo điều kiện cho thiên địch trong vườn phát triển như kiến vàng, các loại ong ký sinh, ấu trùng bọ rùa, ấu trùng bọ cánh lưới, ruồi ăn mồi. Ngoài ra còn có một số loài nhện hiện diện trong vườn cũng làm giảm mật số rầy chổng cánh đáng kể, trong đó có các họ Lilyphiidae, Therdiosomatidae, Thimisidae...

+ Phun dầu khoáng khi thấy đọt non ra dài từ 5mm – 10mm, khoảng 2% số cây trên vườn ra đọt non, mỗi đợt phun 2 lần, loại dầu khoáng có thể sử dụng là SK Espray 99EC theo liều lượng khuyến cáo. Lưu ý, trước khi phun dầu khoáng phải tưới nước cho vườn cây từ hôm trước.

+ Sử dụng các loại thuốc sinh học như Abamectin, Ebamectin, chất chiết xuất từ tỏi, dầu neem, nấm ký sinh, vi khuẩn Bacillus thuringiensis và các chất xua đuổi khác.

+ Dùng bẫy màu vàng để theo dõi rầy chổng cánh, mỗi vườn nên đặt ít nhất 5 bẫy để theo dõi (4 bẫy ở 4 gốc và 1 bẫy ở giữa vườn). Khi phát hiện rầy chổng cánh bay vào bẫy vàng thì sử dụng thuốc bảo vệ thực vật để phòng trị.

Biện pháp hóa học:

+ Tưới thuốc lưu dẫn xung quanh gốc cây theo liều lượng khuyến cáo, như gốc Clothianidin, Thiamethoaxam, Imidacloprid.

Cách tưới: Dùng cào răng cưa, cào nhẹ lớp đất mặt xung quanh gốc cây, cách gốc 10cm, tới tầng rễ cám (rễ mềm); tưới thuốc BVTV xung lớp đất cào; ốp đất lại nơi vừa tưới.

+ Phun một số thuốc trừ rầy thông thường, lúc cây vừa ra đọt non.

Trồng xen ổi phòng rầy chổng cánh 

Chọn giống ổi: Ổi xá lỵ nghệ; nhân giống bằng chiết cành, ghép cành. 

Chọn giống cây cam quýt phải sạch bệnh. 

Trồng ổi trước 6 tháng và sau đó trồng cam quýt. 

Khoảng cách trồng ổi: 2,5 x 2,5m hoặc 3 x 3m. 

Khoảng cách trồng giống cam quýt 2,5 x 2,5m hoặc 3 x 3m; bưởi: 5 x 5m hoặc 6 x 6m. 

Chiều cao cây ổi thấp hơn cây cam quýt là 20 - 30cm. 

Vườn cây trồng xen phải thoát nước tốt. 

Thùy Dương (Trang Trại Việt) 

Diệt trừ cây mai dương

Mai dương sinh trưởng nhanh, phát triển mạnh, khi sinh sôi mạnh có thể nhanh chóng tạo thành những thảm, rừng cây bụi lớn, lấn át làm các loài cây khác không phát triển được. 

Cây mai dương

Khoa Sinh học, ĐH Khoa học Tự nhiên (ĐHQG TP.HCM) đã nghiên cứu thành công biện pháp phun dung dịch muối ăn làm rụng lá cây mai dương để bổ sung vào quy trình tổng hợp diệt trừ loài thực vật ngoại lai nguy hiểm. 

Cây mai dương còn có một số tên gọi khác như trinh nữ than gỗ, trinh nữ đầm lầy, trinh nữ nhọn, mắt mèo, trinh nữ nâu, mắc cỡ Mỹ… với tên khoa học là Mimosa pigra thuộc họ Mimosaceae, có nguồn gốc từ Trung Mỹ, được nhập vào miền Nam nước ta từ Indonesia trong những năm 70 của thế kỷ trước.  

Mai dương đã lây lan ở nhiều vùng sinh thái trên phạm vi cả nước. Đây thuộc loại cây bụi, đa niên, thường mọc ở nơi đất trống, ẩm ướt, ven sông suối…Cây cao tới 6 m, phân nhiều nhánh, thân và cành có nhiều gai nhọn. 

Từ lúc hạt nảy mầm đến khi cây ra hoa, đậu quả, kết hạt và quả chín mất khoảng 8 - 10 tháng. Trái dạng trái đậu, màu nâu, chứa từ 14 - 26 hạt. 

Trung bình mỗi cây cho khoảng 10.000 hạt/năm. Hạt có sức sống cao, dễ nẩy mầm khi gặp đất có độ ẩm, phát tán rộng bằng nhiều con đường như gió, nguồn nước, côn trùng, chim và động vật. 

Theo Vườn Quốc gia Tràm Chim (Đồng Tháp), giai đoạn 1980 - 1990 diện tích rừng ở Tràm Chim bị cây mai dương xâm lấn chỉ khoảng 10 ha, nay đã lên đến hơn 2.000 ha (25% diện tích rừng), trong đó vài trăm ha cây mọc dày đặc. 

Số liệu thống kê sơ bộ cho thấy, chỉ tính riêng diện tích đất ở các tỉnh vùng ĐBSCL bị cây mai dương xâm lấn lên đến 6.000 ha, còn các tỉnh Đông Nam bộ, Tây Nguyên và các tỉnh phía Bắc là trên 10.000 ha. 

Mai dương sinh trưởng nhanh, phát triển mạnh, khi sinh sôi mạnh có thể nhanh chóng tạo thành những thảm, rừng cây bụi lớn, lấn át làm các loài cây khác không phát triển được, đe dọa làm hoang mạc và nghèo hóa đất canh tác, làm ảnh hưởng lớn đến môi trường sinh thái và các loài động thực vật khác. 

Đây là loài thực vật hoang dại rất nguy hiểm, ngoài mức độ gây hại, làm thiệt hại về kinh tế, tài nguyên rất lớn, mức chi phí để loại bỏ nó cũng không hề nhỏ. 

Chỉ tính riêng ở VQG Tràm Chim, mỗi năm đơn vị đã phải bỏ ra trên 350 triệu đồng để thuê người chặt, đốt nhưng vẫn không thể tiêu diệt được hoàn toàn, đến mùa mưa cây lại tiếp tục nảy chồi mới và tiếp tục lây lan ngày càng nhanh và rộng hơn. 

Theo quy trình phòng trừ tổng hợp cây trinh nữ thân gỗ Mimosa pigra L. ở Việt Nam, có 3 biện pháp cơ bản để diệt cây mai dương là thủ công, hóa học và sinh học được áp dụng cho các VQG, các vùng lòng hồ chứa nước hay các vùng đất ven sông và tại các vùng đất canh tác. 

Theo Viện BVTV, biện pháp sinh học đã được tiến hành ở một số nước gồm Úc, Thái Lan… như thả mọt đục hạt, sâu đục thân, đục ngọn cây nhưng đến nay chưa được thực hiện ở nước ta. 

Các biện pháp thủ công gồm nhổ bỏ cây non, chặt cây, đào rễ cây trưởng thành để khô rồi đốt. Biện pháp hóa học là kết hợp với việc phát chặt cây trưởng thành cho lên chồi rồi phun các loại thuốc hóa học như Roundup 480SC, Ally 20DF, Glyphosate, Truyclopyr, Paraquat, Metsulfuronmethyl và 2,4D kết hợp với ngâm nước để tiêu diệt cây non. 

Tuy nhiên, theo đánh giá của các nhà khoa học thì giải pháp hữu hiệu nhất là tiêu diệt chúng ngay từ nhỏ bằng cách nhổ bỏ cả cây con. Các địa phương cần tổ chức đội ngũ chuyên môn để phổ biến rộng rãi cho cộng đồng biết về tác hại và cách diệt trừ loại cây nguy hiểm này. 

Biện pháp mới mà Khoa Sinh học, ĐH Khoa học Tự nhiên TP.HCM đề nghị bổ sung vào quy trình phòng trừ tổng hợp cây mai dương là phun dung dịch nước muối NaCl pha nồng độ từ 10 - 60 gr/l rồi phun lên cây trưởng thành sẽ gây ra sự mất diệp lục tố và carotenoid, dẫn đến sự mất màu lục và hóa nâu của lục mô ở tử diệp mai dương. 

Dưới tác động của ánh nắng mặt trời, chỉ sau 2 giờ phun dung dịch muối ăn, cây mai dương bị tổn thương lá, cành, 2 tuần sau sẽ rụng hết lá, thuận lợi cho các biện pháp thủ công tiếp theo là chặt, đào bỏ rễ để đem đốt. 

Theo đánh giá của các nhà khoa học, đây là biện pháp cho hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều so với các biện pháp phun thuốc hóa học vì chi phí giá thành rẻ hơn nhiều lần, có tính khả thi và dễ áp dụng rộng rãi.

Nguyên Khê/ nongnghiep.vn

Phòng trừ tuyến trùng hại cây trồng

Bộ phận tuyến trùng tấn công trực tiếp là rễ cây trồng. Chúng ký sinh trong các tế bào rễ (làm tổ trong rễ) nên làm cho các rễ bị biến dị

Rễ cây bị tuyến trùng gây hại

Hiện có rất nhiều diện tích cây hồ tiêu, ổi và cà rốt... bị tuyến trùng phát sinh và gây hại cả trong Nam lẫn ngoài Bắc. Mật độ tuyến trùng tại vùng ổi Thanh Hà (Hải Dương) có nơi lên đến tới 300 tuyến trùng hoặc bào tử nấm trong 100 gr đất trồng gây chết cây hàng loạt.

Song thực tế cho thấy, rất nhiều nông dân còn bỡ ngỡ và lúng túng với việc phòng trừ loài dịch hại này, bởi trước đây họ chưa hề để ý đến vì chúng không mấy khi gây hại cây trồng. Xin cung cấp một số thông tin tìm hiểu về tuyến trùng hại cây và cách phòng trừ hiệu quả.

+ Đặc điểm: Tuyến trùng gây bệnh hại cây là một loài dịch hại có phổ ký chủ rộng (cây công nghiệp, lương thực, rau, hoa...). Chúng là giun tròn, giun kim hay giun lươn sống trong đất, dưới đáy sông, hồ...

Tuyến trùng không thể nhìn thấy bằng mắt thường mà phải quan sát chúng được thông qua kính hiển vi (kích thước chỉ từ 0,5 - 2 mm).

Chúng sống và di chuyển qua mô tế bào cây trồng, chích hút, bơm các độc tố vào rễ cây làm rễ bị nghẽn mạch, phình to tạo nên các khối u sần hoặc bị hoại tử khiến cho khả năng hút nước và dinh dưỡng của cây bị giảm, cây sinh trưởng kém vàng lá và chết. Triệu chứng này nặng hơn khi kết hợp với nấm bệnh, vi khuẩn xâm nhập qua vết thương trên rễ do tuyến trùng gây ra.

Tuyến trùng tồn tại và sinh trưởng phụ thuộc vào nhiều yếu tố: Độ ẩm đất trồng, số lượng rễ cây, kết cấu đất, độ PH và oxy trong đất...

Tuyến trùng khó có thể tồn tại ở đất khô nhưng có thể sống được trong đất có độ ẩm 100% (loài Meloidogyne). Nếu rễ cây phát triển mạnh thì tuyến trùng có mật độ cao và ngược lại; đất có kết cấu sét nhiều thì tỷ lệ tuyến trùng ít hơn đất cát; đất có PH thấp (đất chua) mật độ tuyến trùng nhiều...

+ Triệu chứng: Bộ phận tuyến trùng tấn công trực tiếp là rễ cây trồng. Chúng ký sinh trong các tế bào rễ (làm tổ trong rễ) nên làm cho các rễ bị biến dị tạo các u bướu - nông dân thường hay gọi là “bệnh ung thư”. Rễ cây trồng bị tuyến trùng tấn công còn bị tổn thương tạo nhiều nhánh và đỉnh rễ hoại tử.

Do bộ rễ bị tốn thương như vậy nên trên thân lá sẽ xuất hiện những triệu chứng như lá biến vàng, sinh trưởng giảm và thiếu sức sống... Nếu kèm theo các loài nấm ký sinh gây hại rễ sẽ làm cây chết nhanh chóng.

Để có một kết quả chính xác nhất nông dân cần phải có sự giúp đỡ của cán bộ chuyên môn để biết chính xác và mật độ tuyến trùng trong đất.

+ Biện pháp phòng trừ: Cần áp dụng các biện pháp canh tác là chủ yếu như luân canh, xen canh cây trồng, dùng giống sạch bệnh, giá thể làm bầu cây cần xử lý đảm bảo không có mầm mống bệnh...

Không nên nhân cây bị bệnh do tuyến trùng gây hại như tách, chiết... để trồng ra diện rộng.

Tiêu hủy các cây bị bệnh nhất là bộ rễ cần phải được dọn sạch.

Bón phân cân đối cho cây trồng: Cần ưu tiên nguồn phân chuồng để bón cho cây nhằm duy trì hệ vi sinh vật có ích và làm kết cấu đất được tốt hạn chế tuyến trùng tồn tại, gây hại. Không lạm dụng phân hóa học đa lượng (đạm, lân, kali) để thúc cây lớn nhanh, bón bổ sung các dinh dưỡng trung, vi lượng cần thiết cho cây trồng....

Cần kiểm tra PH đất định kỳ bằng giấy quỳ tím, nhất là với cây ăn quả để có cách xử lý kịp thời sao cho đất trồng không bị chua.

Nếu đã xác định có mặt tuyến trùng trong đất và gây hại cây trồng cần khẩn trương tiêu hủy cây bị bệnh và xử lý đất trồng bằng một trong các loại thuốc hóa học sau: Diazinol, Ethoprophos, Vifu- Super, Octiva, Travigo, Etocap, Cabofulran... (liều lượng và nồng độ theo khuyến cáo của từng hãng SX).

Chú ý:

- Với các vùng đất trồng cây ăn quả nếu các yếu tố trong đất có lợi cho sự tồn tại và gây hại của tuyến trùng, tốt nhất nhà vườn nên xử lý đất bằng thuốc hóa học 2 lần/năm vào đầu và giữa mùa mưa hàng năm để giảm tổn thất cho cây trồng.

- Để thâm canh cây trồng nhất là cây ăn quả được bền vững, nông dân cần áp dụng theo quy trình VietGAP mới mang lại kết quả như mong muốn.

Trần Thị Liên/ nongnghiep.vn

Diệt ốc bươu vàng

Ốc bươu vàng (OBV) có khả năng thích nghi rộng và sống được trong điều kiện khắc nghiệt. Gặp khô hạn chúng chui sâu vào bùn khô và sống tới 6 tháng.

OBV có thể sống ở nhiệt độ < 15 độ C hoặc > 38 độ C.

Chúng khả năng sinh sản rất nhanh, từ một con ốc cái đẻ được 10 - 13 ổ trứng (khoảng 1.000 - 1.200 trứng/tháng). Thời gian đẻ trứng kéo dài từ 70 - 90 ngày. Thời gian sống của OBV từ 2 - 6năm. OBV ăn khỏe, ăn tạp. Lúa giai đoạn mạ là thức ăn ưa thích của chúng. Ốc càng lớn gây hại càng mạnh. Diệt OBV bằng 4 biện pháp sau:

1. Biện pháp thủ công

- Thường xuyên bắt ốc trưởng thành, thu trứng để tiêu hủy.

- Làm bẫy bả: Dùng dây, lá khoai lang, lá khoai môn, khoai sọ, đu đủ… bó thành nhiều bó, thả xuống mặt nước dọc theo bờ ruộng để dẫn dụ ốc đến ăn và thu gom.

- Cắm các cọc tre, gỗ ở những chỗ ngập nước, mương, kênh tưới để thu hút ốc đến đẻ trứng và thu gom.

- Đặt lưới hoặc phên chắn ở các cửa lấy nước vào ruộng ngăn ốc xâm nhập và thu gom ốc.

Các biện pháp thủ công cần được tiến hành thường xuyên trong suốt vụ, nên bắt ốc vào sáng sớm hoặc chiều tối mát. Ốc thu gom đem tiêu hủy hoặc dùng để làm phân bón cho cây trồng, nghiền làm thức ăn chăn nuôi. Không vứt ốc thu gom bừa bãi trên đồng ruộng hoặc gần khu vực sinh hoạt của người dân gây ô nhiễm môi trường sinh thái.

2. Biện pháp canh tác

- Vệ sinh đồng ruộng: Dọn sạch cỏ dại trên bờ ruộng, củng cố hệ thống tưới tiêu ngăn không cho ốc theo nước chảy từ ruộng này sang ruộng khác.

- Làm đất: Cày bừa kỹ để diệt OBV. Cho nước vào ruộng để nhử ốc trồi lên và thu gom.

- Làm rãnh trên ruộng, khi tháo nước ốc tập trung xuống rãnh để thu gom.

3. Biện pháp sinh học

- Thả vịt để vịt ăn ốc non và trứng ốc.

- Thả cá: Ở những vùng ngập nước và khó rút cạn nước, mô hình lúa - cá là biện pháp tốt nhất để làm giảm thiệt hại do OBV. 

4. Biện pháp hoá học

Sử dụng các loại thuốc BVTV ít độc với động vật thủy sinh, thuốc có hoạt chất Niclosamide (Dioto 250 EC, Pazol 700WP…); Metaldehyde (Bolis 10GB, 12GB, Yellow - K 12GB, 250SC…) ...

Chú ý: Chỉ sử dụng thuốc hóa học ở những diện tích có mật độ ốc cao.

TH/ nongnghiep.vn

Bẫy bả chua ngọt phòng trừ sâu khoang

Sử dụng bẫy bả chua ngọt có ưu điểm chỉ pha thuốc vào bả để dẫn dụ con trưởng thành bay đến ăn rồi ngộ độc thuốc mà chết. 

Nông dân xã Vân Côn, Hoài Đức sử dụng bẫy bả chua ngọt phòng trừ sâu khoang trên ruộng rau ngót

Do không phải phun xịt thuốc trực tiếp nên cây rau không bị ảnh hưởng, nhiễm thuốc BVTV. Cách làm này rất phù hợp với chủ trương SX rau an toàn hiện nay. 

Theo Chi cục BVTV Hà Nội, có rất nhiều loại cây trồng có thể áp dụng phương thức bẫy bả chua ngọt phòng trừ sâu khoang như: Rau ngót, rau họ hoa thập tự, đậu đũa, rau muống… Vật liệu và cách làm bẫy pheromone gồm hộp nhựa, gỗ (hoặc tre), đường, dấm, rượu, nước, thuốc BVTV, dây thép.

Trong đó, hộp bẫy làm bằng hộp nhựa tròn có thể tích 1 lít, đường kính 9 -10 cm, cao 13 - 15 cm; trên thành hộp đục 4 - 5 lỗ tròn có đường kính 2,5 - 3 cm (ở vị trí giữa chiều cao thành hộp). Với giá treo bẫy, làm bằng gỗ (hoặc tre), đóng hình chữ L, chiều cao 1 - 1,2 m; trên đầu có đặt thanh ngang từ 25 - 30 cm để buộc hộp bẫy.

Anh Nguyễn Minh Công, Phó Phòng Quản lý chất lượng nông sản (Chi cục BVTV Hà Nội) cho biết, cách thức làm bả chua ngọt khá đơn giản, trước khi tiến hành đặt bả từ 3 - 4 ngày thì tiến hành làm bả chua ngọt theo tỷ lệ các thành phần như sau: 4 phần mật (đường) trộn với 4 phần dấm, một phần rượu và một phần nước, khuấy kỹ để dung dịch này tan đều.

Khi sử dụng bẫy bả chua ngọt, để đạt hiệu quả cao nhất phải triển khai đồng loạt trên khu đồng và đặt đúng thời điểm, liên tục và đảm bảo số lượng bẫy mới cho hiệu quả cao. Qua đó, giúp giảm số lần phun thuốc BVTV từ 2 - 3 lần so với ruộng nông dân không sử dụng bẫy bả chua ngọt, mà vẫn đảm bảo việc phòng trừ sâu khoang. Bảo vệ các loài thiên địch, bảo vệ môi trường và quan trọng là nông sản đảm bảo an toàn; được người nông dân đánh giá cao trong ứng dụng thực tiễn SX.

Cho vào can nhựa, xô nhựa… đậy kín, chờ 3 - 4 ngày sau, khi thấy dung dịch bốc mùi chua ngọt thì trộn thêm thuốc trừ sâu. Liều lượng cứ 1 lít bả dung dịch chua ngọt cho 1 gói thuốc trừ sâu Regent 800WG (gói 1 gr), khuấy đều hỗn hợp là đem ra sử dụng được. Lượng sử dụng cho mỗi hộp bẫy từ0,1 - 0,15 lít bả chua ngọt.

“Cách thức đặt bẫy là treo bẫy vào thanh ngang, sao cho bẫy ngang với tầm cao nhất của cây (chú ý không để hộp bẫy bị nghiêng). Số lượng bẫy được treo từ 3 - 5 bẫy/sào Bắc bộ; bẫy được đặt ở các vị trí để mùi chua ngọt được lan tỏa rộng nhằm thu hút trưởng thành sâu khoang. Nên tiến hành đặt bẫy khi điều tra phát hiện thấy trưởng thành sâu khoang bắt đầu phát sinh hoặc thấy đẻ trứng và duy trì liên tục trên đồng”, anh Công phổ biến.

Theo Chi cục BVTV Hà Nội, một điểm cần lưu ý khi sử dụng bẫy bả chua ngọt là phải thường xuyên tiến hành kiểm tra bẫy trên ruộng, tốt nhất là kiểm tra định kỳ 2 ngày/lần, nếu có nhiều trưởng thành sâu khoang trong hộp bẫy phải vớt ra ngoài để tiếp tục thu hút. Nói tóm lại, bả chua ngọt phải được duy trì liên tục trong hộp bẫy, thời gian thay bả là 7 ngày/lần. Cách thức chuẩn bị bả chua ngọt như đã hướng dẫn ở trên. Tiến hành làm vệ sinh bẫy khi bị bẩn do đất hoặc do xác chết của trưởng thành sâu khoang gây ra.

Chị Đặng Thị Thu Thủy, Trạm trưởng Trạm BVTV huyện Hoài Đức chia sẻ: "Đầu năm 2014, theo sự chỉ đạo của Chi cục BVTV Hà Nội, trạm đã triển khai mô hình bẫy bả cua ngọt trên 10 sào rau ngót tại HTXNN Vân Côn. Sau khi đưa vào sử dụng khoảng 1 tuần, nhận thấy kết quả rất tốt khi mỗi hộp bẫy thu được trung bình 10 - 12 con trưởng hành sâu khoang/bẫy/tuần, cá biệt một số bẫy thu được 15 - 17 con/bẫy/tuần. Qua đó, giúp người nông dân giảm được rất nhiều chi phí thuốc BVTV, nhiều hộ thậm chí không phải phun thuốc lần nào vẫn cho năng suất rau rất cao".

Nam Nguyên/ nongnghiep.vn