Trồng nấm rơm trong nhà

Tận dụng rơm rạ vụ lúa Thu Đông này tôi tính trồng nấm rơm. Nhiều người khuyên nên trồng trong nhà kín hiệu quả cao hơn ngoài trời. Tôi chưa nắm kỹ thuật nên rất phân vân, nhờ Bạn Nhà nông hướng dẫn kỹ thuật. Bảy Sum (Tam Bình, Vĩnh Long)

Ảnh minh họa

Anh Bảy Sum thân mến, trồng nấm rơm trong nhà không khó nhưng phải tốn thêm chi phí làm nhà trồng. Nếu anh có nhà không sử dụng là lợi thế.

Có nhiều cách trồng nấm rơm trong nhà, nhưng qua khảo sát trồng trên kệ cho năng suất khá cao. Trước tiên anh cần thiết kế kệ trồng. Mỗi kệ được thiết kế cách nhau 70cm, cao 2m làm thành từng ngăn, ngăn này cách ngăn kia 40cm, dày 40cm.

Meo giống tốt là yếu tố quyết định cho sự thành công, vì vậy nên chọn bịch meo có tơ nấm phát triển trắng đều, bào tử kết thành những lấm tấm đỏ màu ớt. Cần xử lý rơm bằng nước vôi.

Thời gian ủ khoảng 10 ngày. Sau khi xử lý, rơm trộn đều và đóng thành từng khối, cấy meo giống vào 2 đầu khối đậy kín bằng ny lông. Sau 6 ngày, mở ny lông đưa vào nhà trồng. Các khối nấm được đặt chồng lên nhau trên các kệ đã thiết kế. Giai đoạn này, cần chú ý tưới nước để đảm bảo độ ẩm cho nấm phát triển.

Sau 7 ngày có thể thu hoạch đợt 1. Khi hái, nấm rơm vẫn sinh trưởng, phát dục nên phải tiến hành chăm sóc tốt để tránh ảnh hưởng đến năng suất. Sau 2- 3 ngày thu hoạch tiếp theo và số lần thu hoạch kéo dài tùy thuộc vào sự chăm sóc.

Chúc anh trồng nấm đạt hiệu quả.

Theo Báo Vĩnh Long

Trồng nấm mèo trong nhà

Vật liệu làm nhà trồng nấm bằng tre, lá, lưới và tốt nhất nên đầu tư nhà lưới, nilon sẽ hạn chế nấm tạp gây thiệt hại ở các vụ sau.

Trồng nấm mèo treo phôi trên dây trong nhà

Nấm mèo tên khoa học Auricularia polytricha Sacc, họ Auriculariaceae còn gọi là nấm mộc nhĩ đen. Đây là loại nấm ăn được có giá trị bổ dưỡng rất cao, có nhiều hoạt chất có tác dụng tăng cường hệ miễn dịch, giúp giải độc và làm giảm sự lão hóa.

Nấm mèo là loại nấm mọc trên thân, cành gỗ mục. Tai nấm giống như tai người, mặt trên nhẵn màu nâu sẫm, mặt dưới có màu nâu nhạt, có lông mịn.

Nấm mèo dùng làm thực phẩm có giá trị dinh dưỡng khá cao, khoảng 8 -10 kg nấm tươi thu được 1 kg nấm khô. Về đặc điểm sinh học, nấm mèo thích hợp nhiệt độ không khí từ 25 - 32 độ C. Nhiệt độ trên 35 độ C hoặc dưới 15 độ C nấm mèo phát triển kém và cho năng suất thấp.

Ẩm độ: Cơ chất (trong bịch phôi) 60 - 65%; ẩm độ không khí trong nhà trồng nấm 90 - 95%. Độ pH có thể phát triển ở pH từ 4 - 12. Môi trường nuôi trồng thích hợp cho nấm mèo ở giai đoạn ươm tơ môi trường axit yếu phát triển từ 6,0 - 6,5; khi ra quả thể pH từ 6,5 - 7,5.

Ánh sáng: Giai đoạn ủ sợi cần ánh sáng khuếch tán, giai đoạn ra quả thể cần nhiều ánh sáng hơn để kích thích tai nấm phát triển.

Ở vùng ĐBSCL khí hậu nhiệt đới, phân chia hai mùa nắng mưa rõ rệt, nhiệt độ giữa ngày và đêm không thay đổi nhiều. Do đó việc nuôi trồng nấm có thể chủ động trồng quanh năm. Để đạt kết quả tốt trong việc trồng nấm mèo cần chú ý:

Giống: Tốt đảm bảo chất lượng và phát triển tơ đồng đều ở trong bịch phôi và ở tất cả các bịch phôi trong một lứa trồng.

Thực hiện nghiêm ngặt theo quy trình kỹ thuật nuôi trồng; đảm bảo vệ sinh môi trường, điều kiện thiết yếu cho nấm phát triển tốt.

Kỹ thuật chăm sóc: Thực hiện đúng quy trình theo mô hình công nghệ hiện đại, đảm bảo cho ra nấm sạch, năng suất cao, không nhiễm bệnh và giàu dinh dưỡng.

Phôi giống: Nguyên liệu sau khi qua xử lý, ủ chín, phối trộn chất dinh dưỡng, vô bịch, hấp tiệt trùng, cấy meo giống ( phôi nấm). Sau 20 - 25 ngày tơ nấm mọc đầy bịch phôi, lúc này bịch phôi được đem ra nhà nấm chăm sóc thu hái nấm khi tai nấm nở hoàn toàn (mặt trên tai nấm khô bóng).

Thực hiện nhà trồng: Vật liệu làm nhà trồng nấm bằng tre, lá, lưới và tốt nhất nên đầu tư nhà lưới, nilon sẽ hạn chế nấm tạp gây thiệt hại ở các vụ sau. Nhà trồng nấm phải sạch sẽ, cao ráo, thoáng khí, thoát nước và giữ được độ ẩm. Sàn nhà đổ cát, hoặc sàn xi măng dễ giữ ẩm độ, và hạn chế côn trùng gây hại giúp cho nấm phát triển tốt.

Cách xếp các bịch phôi: Bịch phôi nấm có thể xếp đặt trên các kệ hoặc treo, tốt nhất bố trí mỗi dây 6 bịch phôi, cách nhau 20 - 30 cm, mỗi m2 treo trung bình 80 - 100 bịch phôi. Dàn treo thành từng xâu 6 bịch, chiều cao không nên quá 1,6m, để dễ quan sát và chăm sóc; chiều dài tùy theo nhà trồng. Mỗi khối chừa các lối đi để tiện chăm sóc và thu hái.

Trước khi đưa nấm vào nhà nuôi trồng ta cần khử trùng nhà nấm bằng vôi bột cứ 100 gr vôi bột/1 m2 rải đều xung quanh nền nhà nấm. Sau khi chuẩn bị xong nhà trồng nấm ta tiến hành đưa bịch phôi nấm vào chăm sóc.

Mô hình nhà trồng nấm: Cột bê tông, giàn treo bằng thép ống, sàn xi măng. Nhà trồng nấm (6 x 6 m) 36 m2 có hệ thống tưới và làm mát có thể thực hiện theo điều kiện hiện có, sau cho thuận lợi tiết kiệm chi phí. Chi phí cho hệ thống tưới khoảng 500.000 đồng/nhà.

Tổng chi phí thực hiện nhà trồng nấm 36 m2 diện tích sử dụng 30 m2 (treo được 3.000 bịch phôi); chi phí đầu từ 12 - 15 triệu đồng.

Lưu ý: Dù làm nhiều hay ít chúng ta đều phải mua một Moteur bơm nước để chủ động tưới.

Lê Hoàng (TTKN Cần Thơ)/ nongnghiep.vn

Nấm sò và kỹ thuật nuôi trồng

Nấm sò (nấm bào ngư) có tên khoa học Pleurotus spp.. Nấm sò có nhiều loại (khác nhau về màu sắc, hình dạng, khả năng thích nghi với điều kiện nhiệt độ)...

                                                                        Nấm sò tím

1. Đặc tính sinh học

Nấm sò mọc đơn lẻ hoặc thành cụm tập trung bao gồm 3 phần: mũ, phiến và cuống. Mũ nấm có dạng phễu lệch; phiến mang bào tử kéo dài xuống đến chân; cuống nấm gần gốc có lớp lông nhỏ mịn. Mũ nấm sò còn non có màu sắc sậm hoặc tối, nhưng khi trưởng thành, màu trở nên sáng hơn. Nấm sò là loại dễ trồng, năng suất cao, ăn ngon; thích hợp trồng trên mùn cưa, bã mía, bông phế thải và rơm, rạ.

Về điều kiện nhiệt độ: nhóm nấm chịu lạnh: 13-20^oC, nhóm chịu nhiệt: 24-28^oC; về độ ẩm: không khí ≥ 80%, cơ chất (giá thể): 65-70%; pH = 7; ánh sáng, gió: giai đoạn nuôi sợi không cần ánh sáng, cần gió thông thoáng, giai đoạn hình thành quả thể cần ánh sáng khuếch tán, độ thông thoáng vừa phải; dinh dưỡng sử dụng trực tiếp từ nguyên liệu hoặc có thể bổ sung thêm phụ gia trong quá trình xử lý nguyên liệu. Mùa vụ sản xuất thuận lợi nhất từ tháng 10 đến tháng 3 dương lịch.

2. Nguyên liệu trồng và phương pháp xử lý 

Nguyên liệu trồng nấm phổ biến ở Việt Nam là rơm rạ, bông phế thải, mùn cưa. Có 2 phương pháp để xử lý nguyên liệu

* Ủ nguyên liệu (rơm rạ và bông):

Với rơm rạ khô được làm ướt bằng nước vôi (tỉ lệ: 3,5 kg vôi đã tôi hòa với 1.000 lít nước), sau đó chất đống ủ (đống ủ phải có khối lượng tối thiểu 300 kg). Dùng ni-lông, bao dứa quây xung quanh để tạo nhiệt. Cứ sau 3 ngày đảo đống một lần, số lần đảo là 3 lần (lần đảo cuối cùng chỉ cần sau 2 ngày ủ). Khi đảo đống ủ, kết hợp chỉnh độ ẩm. Sau 8 ngày ủ, kiểm tra độ ẩm đạt chuẩn: 65% (bằng cách vắt chặt nước chỉ ướt vân tay là được), rơm rạ có mùi thơm dễ chịu, mềm, màu vàng sáng. Nếu quá ẩm hay quá khô, chỉnh lại bằng cách phơi hay bổ sung thêm nước, ủ lại sau 1-2 ngày.

Với nguyên liệu là bông phế thải: ngâm bông nhanh trong dung dịch nước vôi, vắt nhẹ, ủ thành đống, che kín như ủ rơm rạ; ủ sau 12-36 giờ tùy theo loại bông tốt hay xấu, tiến hành đảo đống, ủ lại sau 2 ngày là được. Với bông đã ủ, khi trồng nấm cần làm thật tơi nguyên liệu; với rơm rạ băm thành từng đoạn từ 10 - 15 cm để đóng túi, cấy giống.

* Khử trùng nguyên liệu (tất cả các loại): Rơm rạ chặt đoạn ngắn 10 - 15 cm ngâm trong nước vôi 15 - 20 phút, vớt ra để ráo nước 1-2 ngày; bông phế liệu làm ướt như trên; mùn cưa tạo ẩm, ủ lại 4 - 6 ngày. Các loại nguyên liệu này sau khi kiểm tra đảm bảo đủ độ ẩm, phối trộn thêm với 5 - 10% cám gạo hoặc cám ngô. Đóng nguyên liệu vào túi ni-lông chịu nhiệt, trọng lượng túi 1,5 - 2,0 kg/túi (kích thước 30 x 45 cm), nút cổ túi bằng nút nhựa và bông không thấm nước sau đó đưa vào hấp khử trùng như sau:

+ Hấp khử trùng trong nồi Autoclave (nồi áp suất) ở áp suất 1 atm, nhiệt độ 121-125^oC trong thời gian 120-180 phút.

+ Hấp trong thùng phuy (hấp cách thuỷ) hoặc các lò hấp xây bằng gạch, kiểm tra thấy nhiệt độ ở giữa túi đạt 95^oC thì tính giờ, tiến hành hấp tiếp trong thời gian 5 - 6 giờ là được. Hấp xong, lấy bịch ra để nguội trong phòng sạch.

3. Cấy giống

Với nguyên liệu rơm rạ ủ đống, dùng túi ni-lông kích cỡ 30 x 40 cm (mùa thu) và 35 x 50 cm (mùa đông). Bông phế liệu, dùng túi 25 x 35 cm. Lượng giống nấm khoảng 40 - 45 kg giống cho 1 tấn nguyên liệu khô. Khu vực cấy giống nấm cần sạch sẽ, kín gió, nếu có điều kiện thì chuẩn bị một phòng riêng để hạn chế các bào tử nấm dại trong không khí rơi vào túi nấm gây nhiễm tạp.

Cách đóng bịch, cấy giống: cho 1 lớp nguyên liệu 5 - 7 cm vào túi ni-lông đã gấp đáy vuông, rắc một lớp giống xung quanh thành túi, làm như vậy đủ 3 lớp giống, lớp trên cùng rắc giống đều trên bề mặt. Lấy một lượng bông bằng chén uống nước làm nút hoặc tạo cổ túi bằng nhựa, quấn dây cao su chặt nút bông. Bịch (túi) đã cấy giống căng tròn, độ nén vừa phải. Với nguyên liệu được xử lý hấp, cấy giống bắt buộc phải trong tủ cấy giống hoặc phòng vô trùng.

4. Ươm giống và rạch bịch

- Ươm giống: bịch nấm đã cấy giống được chuyển vào phòng ươm, đặt trên giàn giá hoặc để trực tiếp xuống nền đất, miệng túi lên phía trên. Xếp các bịch cách nhau 2 - 3 cm, nhà ủ cần thoáng mát, sạch sẽ, không cần ánh sáng. Thời gian nuôi tơ kéo dài khoảng 25 - 30 ngày tùy theo mùa và thời tiết. Sợi nấm phát triển sẽ mọc dần vào nguyên liệu tạo nên màu trắng đồng nhất, bịch rắn chắc là tốt.

Nếu giống không mọc kín nguyên liệu hoặc không phát triển có thể do nguyên liệu quá ẩm hoặc bị nhiễm bệnh. Nếu bịch nấm có màu xanh hoặc đen là do bị nhiễm nấm mốc. Những trường hợp như vậy đều loại ra và vứt bỏ ra xa khu vực nuôi trồng.

- Rạch bịch: nấm đã phát triển tốt sau 25 - 30 ngày (kể từ lúc cấy giống), khi sợi nấm đã mọc trắng kín bịch, dùng dao nhọn, sắc rạch 4 - 6 vết rạch xung quanh; chiều dài vết rạch 3 - 4 cm, sâu 2 - 3 mm, khoảng cách giữa các vết rạch so le và đều nhau. Gỡ bỏ nút bông, dùng tay ép nhẹ vào bịch nấm (nếu là bịch bông không cần nén bịch) dùng dây thun buộc kín miệng túi. Chuyển bịch sang nhà chăm sóc, úp miệng bịch nấm quay xuống dưới hoặc treo dây để tận dụng diện tích. Khoảng cách giữa các bịch hoặc dây treo từ 20 - 30 cm để khi nấm mọc không chạm vào nhau.

5. Chăm sóc và thu hái

* Chăm sóc: sau khi rạch bịch chỉ tưới nước tạo ẩm nền, được 4 - 6 ngày nấm bắt đầu có mầm quả thể ở vết rạch, lúc này tiến hành tưới nước lên bịch nấm. Trong giai đoạn này, cây nấm rất cần độ ẩm, nếu thiếu nước, nấm mọc cằn cỗi, nhẹ cân và ăn rất dai. Ngược lại nếu tưới quá nhiều, nấm có màu vàng, thối rữa. Trung bình một ngày tưới 3 - 5 lần tùy điều kiện cụ thể. Sau khi thu hái hết một đợt, ngừng tưới nước khoảng 5 - 7 ngày sau, nấm lại ra tiếp đợt 2; 3; 4; 5.

* Thu hái nấm: nấm sò mọc tập trung thành cụm, nên khi nấm đủ lớn cần hái cả cụm. Hái nấm đúng độ tuổi sẽ đạt năng suất, chất lượng cao nhất. Tiêu chuẩn là rìa mũ nấm vẫn co vào trong sắp dàn phẳng; thịt nấm dày, chắc, mập và non. Khi nấm chuẩn bị phát tán bào tử, là thời điểm hái nấm đúng tuổi nhất. Nếu nhìn thấy “làn khói trắng” bay ra từ cây nấm, đó là các bào tử phát tán (biểu hiện nấm già). Thời gian thu hái nấm từ 40 - 45 ngày kể từ ngày hái đầu tiên. Chăm sóc tốt sau 2 - 3 lứa đầu, ta nén nhẹ bịch nấm cho căng, chặt, buộc miệng như cũ. Treo và chăm sóc tiếp, khi nào cơ chất hết dinh dưỡng, mới hết nấm. 

Chú ý: khi hái không để sót phần “gốc” trên bịch, nếu để sót phải cấu sạch để nấm ra đợt tiếp theo tốt hơn.

Vũ Thị Thủy - TTKNQG