Cách chữa bệnh loét da quăn tai ở trâu bò

Bệnh do virus gây hoại tử thượng bì viêm mạc nhiều cơ quan, viêm mủ mắt gây mù lòa, đường hô hấp từ mũi đến phổi, lở loét, viêm ruột mãn tính, da rụng từng mảng đầy sẹo.... ở trâu bò. Con vật khỏi bệnh đều bị di chứng nặng không còn khả năng cày kéo.

Đặc điểm bệnh:

Sau khi khỏi bệnh, con vật mang nhiều di chứng nặng như mù mắt, viêm đường ruột mãn tính, gầy yếu... không dùng vào cày kéo được. Trong thú y hiện chưa có thuốc đặc trị, cũng chưa có vaccin có hiệu quả, thường người ta chủ trương giết thịt (nếu bệnh nhẹ) hoặc chôn bỏ nếu bệnh nặng tránh lây lan cho người ăn thịt. Thuốc đông y dùng sớm khi bệnh mới phát, điều trị tấn công mạnh, có thể ức chế virus ngăn bệnh tiến triển.... 

Triệu chứng:

 - Mắt: Sưng đỏ có mủ gây mù.

- Mũi: Thở dốc, thở ngáy, chảy nước trong rồi đặc lại hóa mủ, thối, có khi có máu.

- Miệng: Lưỡi loét rất đau, chảy dãi nhiều.

- Phân: Lúc đầu táo bón, khi chuyển tả thì chết. Đái ít, có máu mủ.

- Da: Mụn loét, hoại tử, da rụng từng mảng, tai nhiều sẹo và quăn queo. Sốt cao từng cơ, run rẩy.

- Thần kinh: Chân nhấc lên bỏ xuống rồi liệt hai chân sau, con vật ủ rũ, co giật, động kinh…

Cách phân biệt, nhận biết: 

- Trâu bò bị loét da quắn tai, loét hoại tử rụng từng mảng, tai đầy sẹo quăn queo, động kinh.

- Trâu bò bị bệnh nhiệt thán, có ung thư ở cổ, mông, ngực, không loét, da và có nhiều mồ hôi, nghiến răng gục đầu.

- Trâu bò bị lở mồm long móng, da có nhiều mụn mủ, móng chân sưng đau, bốn chân như giã gạo.

Chữa bệnh:

 - Rễ vông vang 16g, dã hòa 20g, đình lịch tử 16g, xuyên tâm liên 30g, câu đằng 20g - sắc kỹ 2 nước, cho uống/cho 1 bò lớn hay bò nhỡ. Tác dụng: ức chế virus, hạ sốt, chống viêm mũi - phổi - ruột - tiết niệu, trợ thần kinh.

- Hoàng cầm 20g, huyền sâm 30g, sinh địa 20g, hoàng kỳ 20g, xuyên khung 16g, cam thảo 16g - sắc kỹ cho uống.

- Địa cốt bì 20g, tang bạch bì 20g, sinh bạch thược 30g, uất kim 20g, phục thần 16g - sắc kỹ cho uống.

- Thanh cao 30g, tri mẫu 16g, cát cánh 16g, đan bí 16g, kim ngân 20g, cẩu tích 16g - sắc kỹ cho uống.

- Hoàng liên 30g, hoàng cúc 12g, khổ sâm 20g, đan sâm 20g, diên hồ sách 20g - sắc kỹ cho uống.

- Phối hợp dùng thuốc hóa dược: Nhỏ mũi bằng nước uống sắc trên đây.

- Bôi các vết loét ngoài da: Bột lưu huỳnh 100g nấu tan chảy, thêm bột kim ngân 40g trộn đều, bôi 2-3 lần/ngày.

- Nhỏ mắt: Gentamycin - Dexamethason.

- Tiêm bắp: Chloramphenicol-Analgin... Theo hướng dẫn của thú y.

 Phòng bệnh: Chủ yếu là vệ sinh, chăm sóc, tiêu độc đối với trâu bò bệnh và môi trường.

Thanh Vân (Trang trại Việt)

Kinh nghiệm chữa cảm nắng cho trâu bò

Khi đang vận chuyển hoặc do nuôi nhốt số lượng lớn, cần cho ngay con vật nghỉ ngơi vào khu vực có nhiều bóng cây mát, tách riêng từng con ra ở vị trí riêng.

Đàn bò thịt ở Ba Vì (Hà Nội)

Triệu chứng chung khi trâu bò bị cảm nắng, cảm nóng thường dễ nhận thấy là con vật ngây ngất, chân đi lảo đảo, niêm mạc tím bầm. Một thời gian ngắn sau đó, thấy con vật ở trạng thái căng thẳng, lồng lộn lên hoặc rất sợ hãi, hai mắt lồi lên, đỏ ngầu. Mạch nhanh, yếu, thở rất khó khăn nếu không được chữa kịp thời có thể chết.

Trước khi chết, con vật té ngã, đồng tử thu hẹp, mất hẳn các phản xạ toàn thân. Bệnh có thể xảy ra trên nhiều con trong đàn hoặc chỉ một vài con. Trường hợp đang vận chuyển trên xe hoặc nuôi nhốt ở mật độ cao có thể thấy cả đàn có triệu chứng ngây ngất, lờ đờ; nhất là biểu hiện ở mắt thấy niêm mạc đỏ ửng.

Một số biện pháp và bài thuốc chữa trị

Khi đang vận chuyển hoặc do nuôi nhốt số lượng lớn, cần cho ngay con vật nghỉ ngơi vào khu vực có nhiều bóng cây mát, tách riêng từng con ra ở vị trí riêng nhằm giảm lượng khí độc do chính từ các con vật thải ra khi nhốt chung. Trường hợp con vật đang làm việc như cày, kéo thì cho nghỉ ngơi ngay.

Dùng quạt mát, quạt thoảng từ phía trước cho con vật, tốt nhất dùng ở tốc độ vừa phải không dùng tốc độ quá cao (quạt thốc) để giúp chúng hạ nhiệt từ từ, tránh làm sốc, choáng. Dùng khăn mát lau ở phần đầu, vùng mặt, sau đó xuống toàn thân, khoảng 1 - 2 giờ, sau có thể tắm.

Lưu ý không dùng nước lạnh dội ngay vào vùng đầu, mặt hoặc khi con vật chưa có thời gian cân bằng trạng thái cơ thể đã dùng nước lạnh dội, tắm (thực tế nhiều trường hợp đã gây chết ngay cho con vật khi xử lý như vậy).

Bổ sung nước trực tiếp cho trâu bò: Đây là biện pháp rất cần thiết áp dụng ngay khi đưa con vật vào nơi có bóng mát. Tùy thuộc vào điều kiện, hoàn cảnh cụ thể để dùng một số biện pháp cho uống nước như sau:

Cho uống nước mát, tốt nhất dùng một lượng muối hòa nước cho uống (1 thìa cà phê/10 lít nước).

Dùng 0,5 - 1 kg lá rau má giã nhỏ cùng 20 - 30 gr muối tinh (1 thìa cà phê) sau đó hòa 1 - 2 lít nước cho con vật uống, bã rau má có thể cho ăn trực tiếp hoặc tiếp tục hòa nước cho uống.

Dùng 0,2 - 0,5 kg cây diếp cá giã nhỏ cùng 20 - 30 gr muối tinh (1 thìa cà phê) hòa cùng 1 - 2 lít nước cho uống trực tiếp.

Dùng 100 - 200 gr bột sắn dây với 2 - 3 lít nước hòa nước cho con vật uống trực tiếp hoặc dùng 100 - 200 gr hạt đỗ đen rang đun nước cho uống 2 - 3 lít/lần, uống 2 - 3 lần/ngày.

Dùng thuốc, chất điện giải cho con vật: Ở những nơi có điều kiện, tiện việc dùng thuốc hoặc có thuốc dự phòng dùng ngay các loại thuốc điện giải như Han-Lytevit C, Vitamin C, ADE Bcom lex, đường Gluco…).

Lưu ý việc dùng các loại lá, bột sắn dây, các chất điện giải có thể chia uống nhiều lần trong ngày để giúp cho con vật hấp thu tốt, nhanh chóng trở lại trạng thái bình thường đồng thời nâng cao sức đề kháng. Có thể dùng một trong các loại lá, bột sắn dây, nhưng lưu ý không dùng cùng lúc và dùng quá nhiều loại trong ngày.

Trường hợp trâu bò biểu hiện các triệu chứng quá nặng như sốt cao, co giật, mắt lờ đờ, giãn đồng tử thì đồng thời áp dụng các biện pháp nêu trên và dùng một số thuốc trợ sức và hạ sốt như Paracetamol 20 mg/kg thể trọng/lần cho uống 2 lần/ngày hoặc dùng Anagil 10 mg/kg thể trọng, tiêm bắp ngày 2 lần.

Kết hợp dùng thuốc trợ tim, hô hấp cho con vật bằng Caffeine hoặc Camphorate hoặc dùng Vitamin C liều cao (10 - 15 mg/kg thể trọng/lần), tiêm 2 lần/ngày. Khi trâu bò đã hồi phục, ăn uống được cần cho ăn thức ăn dễ tiêu, thức ăn chứa nhiều nước, thức ăn xanh giàu vitamin.

Chủ động áp dụng các biện pháp làm mát cho trâu bò như xây dựng chuồng trại cần đảm bảo thông thoáng. Vào lúc nhiệt độ môi trường tăng quá cao, không nên cho trâu bò ăn quá no, tắm mát bằng vòi xịt, hoặc dùng hệ thống phun sương, xịt nước lên mái chuồng và quan trọng nhất là cấp đầy đủ nước uống.

Mật độ nuôi nhốt, vận chuyển nên vừa phải, tốt nhất nên vận chuyển vào lúc trời mát, khi vận chuyển nên mang dự phòng các chất điện giải (như Han-Lytevit C) để hòa nước cho uống.

Thực hiện tốt các quy trình chăn nuôi từ chăm sóc nuôi dưỡng, khai thác sữa, chế độ làm việc, vệ sinh thú y trong những ngày nắng nóng, kịp thời xử lý ngay khi phát hiện con vật có biểu hiện bệnh. Có như vậy sẽ đảm bảo sức khỏe cho đàn trâu bò trong những ngày nắng nóng.

Ngọc Minh/ nongnghiep.vn

Kỹ thuật nuôi và vỗ béo trâu thịt

Ở nước ta, nuôi trâu chủ yếu để lấy sức kéo nên tiềm năng sản xuất trâu thịt hầu như không được chú ý đến. Thực chất thịt trâu giống như thịt bò về nhiều tính chất cơ bản: cấu trúc, thành phần hoá học, giá trị dinh dưỡng, vị ngon. Thịt nghé non, trâu tơ hoặc trâu nuôi chuyên thịt là loại thịt rất ngon, giá bán rất cao.

Chăm sóc trâu vỗ béo (ảnh: theo cema.gov.vn)

Nhưng hiện nay, ở nước ta chủ yếu là giết thịt loại trâu già, trâu loại thải nên màu thịt xẫm, ít mềm hơn và nặng mùi hơn thịt trâu non, vì vậy người tiêu dùng không ưa chuộng. Từ thực tế đó, cho thấy cần quan tâm khai thác tiềm năng sản xuất thịt của trâu, cải tiến quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng cũng như tìm kiếm các biện pháp cải tiến chất lượng sản phẩm, kể cả kỹ thuật giết mổ và xử lý thịt.

Để tăng năng suất và chất lượng thịt trâu, cần tiến hành vỗ béo trâu. Thời điểm vỗ béo trâu ở lứa tuổi còn non (từ 24 tháng tuổi) sẽ cho tỷ lệ xẻ thịt cao, chất lượng và độ mềm của thịt tốt, hiệu suất vỗ béo cũng cao hơn. Bởi vì trâu non có tốc độ lớn nhanh, bộ răng chắc khoẻ nên khả năng tiêu hoá và đồng hoá thức ăn tốt hơn, khả năng tích luỹ cũng cao hơn.

Tuy nhiên, cũng có thể vỗ béo trâu già, những con không có khả năng sinh sản và làm việc. Loại trâu này thường gầy yếu, tỷ lệ thịt xẻ thấp và chất lượng thịt không cao. Vỗ béo loại trâu này để nhằm tăng 15 - 20% khối lượng cơ thể. Phương thức chăn nuôi chủ yếu là chăn thả trên đồng bãi, kết hợp ăn cỏ, rơm và thức ăn tinh tại chuồng.

Đối với các tỉnh phía Bắc, vỗ béo trâu vào mùa thu là tốt nhất vì lúc này lượng cỏ phong phú, thời tiết mát mẻ. Đối với các tỉnh phía Nam, có thể vỗ béo trâu quanh năm, nhưng vỗ béo vào mùa mưa từ tháng 5 - 10 là kinh tế nhất.

Thời gian vỗ béo thường là 3 tháng.

- Tháng thứ nhất: tiến hành dọn vệ sinh chuồng trại, tẩy giun sán cho trâu, cho ăn đủ rơm, cỏ. Đối với những con gầy yếu, cho ăn thêm những loại thức ăn giàu đạm để nhanh chóng phục hồi cơ thể, tạo đà cho những tháng tiếp theo.

- Tháng thứ 2: chăn thả gần, cho ăn cỏ thoả mãn, tăng lượng thức ăn tinh, đảm bảo đủ nước uống.

- Tháng thứ 3: cho trâu ăn loại thức ăn giàu bột đường, chăn thả gần chuồng hoặc nhốt hoàn toàn để hạn chế tiêu hao năng lượng và tăng tích luỹ mỡ.

Trong điều kiện chăn thả gia đình ở nước ta có 2 phương thức vỗ béo thích hợp là:

- Vỗ béo bằng chăn thả: chăn thả trâu trên bãi chăn 8 - 10 giờ/ngày để tận dụng cỏ tươi mà không tốn công thu cắt và vận chuyển. Ban đêm, bổ sung thức ăn tinh và muối ăn cho trâu. Cách vỗ béo này áp dụng cho những nơi có đồng bãi chăn thả rộng và năng suất cỏ tươi tương đối khá, bảo đảm cho trâu mỗi ngày thu lượm được 20 – 25 kg cỏ.

- Vỗ béo bằng hình thức bán chăn thả: áp dụng cho những nơi ít bãi chăn (vùng đồng bằng, ven đô, khu công nghiệp). Trâu chỉ tận dụng được một phần hoặc một nửa khẩu phần thức ăn trên bãi chăn, phần còn lại phải bổ sung tại chuồng nuôi, trong đó lưu ý đến thức ăn tinh.

TS Phùng Quốc Quảng